1. Metne hâkim olan duygu nedir? Metindeki söyleyici nasıl bir ruh hâli içindedir?
Metne hâkim olan duygu, derin bir üzüntü ve kayıptır. Söyleyici, sevgilisinin ölümünden duyduğu acıyı ve yalnızlığı dile getirmektedir. Bu ruh hâli, çaresizlik, hüzün ve yas ile karakterizedir.
2. Metinde söyleyici metnin içeriğine ve yansıttığı ruh hâline göre bir karakter ve ses kazanmış mıdır? Metinden örnekler vererek açıklayınız.
Evet, söyleyici metnin içeriğine ve yansıttığı ruh hâline göre belirgin bir karakter ve ses kazanmıştır. Örneğin, "Eyvah! Ne yer ne yâr kaldı, Gönlüm dolu âh u zâr kaldı." dizeleri, söyleyicinin derin bir acı içinde olduğunu ve sevgilisinin kaybından dolayı büyük bir boşluk yaşadığını göstermektedir. Ayrıca, "Kimden sorayım o bî-nevâyı?" sorusu, söyleyicinin çaresizliğini ve kayıp duygusunu daha da pekiştirmektedir.
3. Söyleyicinin hitap ettiği kişi/varlık kimdir? Metnin üslubu, söyleyici ile hitap edilen kişi/varlık arasındaki ilişkiye uygun mudur?
Söyleyici, ölmüş sevgilisine hitap etmektedir. Üslup, söyleyici ile hitap edilen kişi arasındaki derin bağ ve duygusal yoğunluğu yansıtacak şekilde oldukça samimi ve içten bir tonda yazılmıştır. Bu durum, söyleyicinin kaybettiği sevgilisi ile olan yakın ilişkisinin bir yansımasıdır.
4. a. Metnin nazım birimi nedir?
Metnin nazım birimi beyittir.
b. Metindeki kafiye ve redifleri bulunuz.
Metinde "kaldı" kelimesi redif olarak kullanılmıştır. Kafiye ise "yâr - zâr - hâksâr - târmâr - mezar" kelimelerinde "âr" ses benzerliğiyle oluşmaktadır.
c. Metnin kafiye şemasını gösteriniz.
Kafiye şeması: aa / bb / cc / dd / ee
5. Metin divan şiiri nazım biçimlerinden kasidenin hangi özelliklerini taşımaktadır?
"Makber" metni, klasik kasidelerin "tevhit" bölümlerindeki gibi bir konuya odaklanmış ve yoğun duygusal bir tonla yazılmıştır. Ancak, metinde kasidenin diğer özelliklerinden (tevhit, methiye, fahriye, dua) ziyade, özellikle mersiye türüne özgü unsurlar daha baskındır.
6. Metin; lirik, pastoral, didaktik, satirik ve epik şiir türlerinden hangisine uygundur? Niçin?
Metin lirik şiir türüne uygundur. Çünkü, kişisel duyguların, özellikle de derin bir acı ve kederin ifade edildiği bir şiirdir.
7. a. İnci Enginün'ün Abdülhak Hamid ile ilgili değerlendirmesinde sözünü ettiği hangi özellikler "Makber" metninde de bulunmaktadır? Belirleyiniz.
İnci Enginün'ün değerlendirmesinde, Abdülhak Hamid'in eserlerinde hayat ve ölüm temalarının derinlemesine işlendiği, ölümün hayatın bir karşıtı olarak ele alındığı ve bu temasın bir sır gibi görüldüğü belirtilmektedir. "Makber" şiirinde de bu özellikler açıkça görülmektedir; şiir, sevgilinin ölümü üzerinden hayata ve ölüme dair derin düşünceler içerir.
8. Tanzimat edebiyatının II. Dönemi’nde şiirin konusu daha da genişlemiş, "yaşamdaki her güzel şeyin şiirin konusu olabileceği" görüşü benimsenmiştir. Kişisel konuların yanında ölüm, yokluk, hiçlik gibi metafizik temalar da işlenmiştir. Divan şiirinin nazım biçimlerinin yanı sıra yeni biçimler kullanılmıştır. "Sanat sanat içindir." ilkesinin benimsendiği bu dönemin öne çıkan şairleri Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamid Tarhan ve Muallim Naci olmuştur. "Makber" metni, Tanzimat’ın II. Dönemi’nde Türk şiirine kazandırılan hangi özelliklere sahiptir?
"Makber" metni, Tanzimat'ın II. Dönemi'nde Türk şiirine kazandırılan bireysel ve duygusal konuların işlenmesi, ölüm ve metafizik temaların ön plana çıkarılması gibi özelliklere sahiptir. Ayrıca, şiirde kullanılan ağır ve süslü dil de bu dönemin özelliklerinden biridir.
9. a. Metnin içeriği ile bireysel gerçeklik arasında nasıl bir ilişki vardır? Açıklayınız.
Metnin içeriği, Abdülhak Hamid Tarhan'ın gerçek hayattaki ilk eşinin ölümünden duyduğu derin acıyı yansıtmaktadır. Bu bireysel gerçeklik, metindeki yoğun duygusal ifadeler ve ölüm temasının işlenişiyle birebir örtüşmektedir.
b. Söyleyicinin içinde bulunduğu ruh hâlinin sebebi nedir?
Söyleyicinin içinde bulunduğu ruh hâlinin sebebi, sevdiği kişinin ölümüdür. Bu kayıp, söyleyicide derin bir yas ve çaresizlik duygusu yaratmıştır.
