Anlatım Bozukluklarının Düzeltilmesi
a) Cümlelerdeki Anlatım Bozukluklarının Düzeltilmesi
-
Cümle: “Bu çadıra uzaktan yaklaşırken bile sert bir nane, bahar, hacı yağı kokusu Neriman’ın midesini bulandıracak derecede burnuna dolardı ve oradan çabuk geçmek isterdi.”
Düzeltme: “Bu çadıra uzaktan yaklaşırken bile sert bir nane, bahar ve hacı yağı kokusu Neriman’ın midesini bulandıracak derecede burnuna dolardı; bu yüzden oradan çabuk geçmek isterdi.”
Açıklama: Cümlede, kokunun neden olduğu rahatsızlık belirtilmiş, ancak yapı açısından bağlaçlar ve virgüller arasında mantıklı bir ilişki kurulamamış. Düzeltmede, cümlenin anlamı netleştirilmiştir.
-
Cümle: “Bu baloya gitmeyi o kadar çok istiyordu ki muvaffak olacağını ümit etmeye başladı.”
Düzeltme: “Bu baloya gitmeyi o kadar çok istiyordu ki muvaffak olacağına ümit etmeye başladı.”
Açıklama: "Muvaffak olacağını ümit etmeye başladı" ifadesi, "muvaffak olacağını ümit etmeye" şeklinde düzeltilmiştir. Burada "muvaffak" kelimesinin kullanımıyla ilgili bir yanlış anlama var.
-
Cümle: “Aynı makamdan birçok şarkıların parçalarını birbiri ardı sıra içinde mırıldanıyordu.”
Düzeltme: “Aynı makamdan birçok şarkının parçalarını birbiri ardına mırıldanıyordu.”
Açıklama: “Birçok şarkıların” ifadesi gereksiz bir tamlama hatası içeriyor; doğru ifade “birçok şarkının” olmalıdır. Ayrıca “birbiri ardı sıra” yerine “birbiri ardına” kullanımı düzeltilmiştir.
b) Anlama ve Yapıya Dayalı Anlatım Bozuklukları
|
Cümle Anlatım Bozukluğu
|
Nedeni
|
|
"Bu çadıra uzaktan yaklaşırken bile sert bir nane, bahar, hacı yağı kokusu Neriman’ın midesini bulandıracak derecede burnuna dolardı ve oradan çabuk geçmek isterdi."
|
Birden fazla sıfatın sıralanmasında karmaşaya neden olunmuş, cümlede birden fazla düşünce birleştirilmiş.
|
|
"Bu baloya gitmeyi o kadar çok istiyordu ki muvaffak olacağını ümit etmeye başladı."
|
“Muvaffak olacağını ümit etmeye” ifadesindeki gramatik uyumsuzluk ve anlam belirsizliği.
|
|
"Aynı makamdan birçok şarkıların parçalarını birbiri ardı sıra içinde mırıldanıyordu."
|
Yanlış tamlama ve sıralama kullanımı, dil bilgisi hatası.
|
Ünlem ve Üç Noktanın Görevleri
Ünlem İşareti (!)
Görevi: Ünlem işareti, güçlü duyguların, ani tepkilerin veya emirlerin belirtildiği cümlelerde kullanılır.
Örnekler:
-
“Yardım edin!”
-
“Ne harika bir manzara!”
Üç Nokta (...)
Görevi: Üç nokta, bir düşüncenin ya da cümlenin tamamlanmadığını, eksik olduğunu, bir şeyin atlandığını veya devam eden bir konuşmayı ifade eder. Ayrıca, bir kesinti veya belirsizlik yaratmak için de kullanılır.
Örnekler:
-
“Sana söyleyecek çok şeyim var ama...”
-
“Düşünmek istiyorum, belki de...”
Metinden Örnekler:
-
“Hazırda varsa verilir, yoksa bulunur buluşturulur! Çekinme hiç!”
-
Burada ünlem işareti, cesaret ve teşvik ifade etmektedir.
-
“Benzeri bulunmaz adam güdücülerdendi. Sertliğin gerektiği yerde sertti çelik kadar, yumuşaklık gereken yerde yumuşaktı pamuk gibi...”
-
Üç nokta, yazarın bir düşünceyi tamamlamadan bıraktığını ve açıklamanın devam edeceğini ima eder.
Örnekler:
-
“Görüşürüz, belki de...”
-
“Sana yardım ederim, eğer...”
