Question

Aşağıda Mustafa Kemal’in Büyük Taarruz öncesindeki duruma ilişkin açıklaması yer almaktadır.

Metni okuduktan sonra soruları cevaplayınız.

“Gerçekte ordumuz ihtiyaçlarını ve eksiklerini tamamlamak üzere bulunuyordu. Ben, daha haziran ortalarında taarruza karar vermiştim. Bu kararımı yalnız cephe komutanı ile genelkurmay başkanı ve millî savunma bakanı biliyorlardı. Bildirdiğim tarihlerde bir geziyi vesile ederek İzmit-Adapazarı yönüne hareket ettim. O zaman Ankara’da Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ile görüştükten sonra, Millî Savunma Bakanı olan Kâzım Paşa’yı Sarıköy İstasyonu’na kadar götürdüm. Oraya davet ettiğim Cephe Komutanı İsmet Paşa’yla taarruz için gerekli hazırlıkların süratle tamamlanması kararını aldık.

Efendiler, artık Büyük Taarruz’dan söz açma sırası geldi. Bilirsiniz ki Sakarya Meydan Muharebesi’nden sonra, düşman ordusu büyük ve kuvvetli bir grupla Afyonkarahisar-Dumlupınar arasında bulunuyordu. Bir başka kuvvetli grubu da Eskişehir bölgesindeydi. Bu iki grup arasında yedek kuvvetleri vardı. Sağ kanadını, Menderes dolaylarında bulundurduğu kuvvetlerle, sol kanadını da İznik Gölü’nün kuzey ve güneyindeki kuvvetlerle koruyordu. Denilebilir ki düşman cephesi, Marmara’dan Menderes’e kadar uzanıyordu. Düşman ordusunun teşkilatı üç kolorduyu ve bazı müstakil birliklerin mevcudu da üç tümeni bulmaktaydı. Biz, Batı Cephesi’ndeki kuvvetlerimizi iki ordu hâlinde teşkilatlandırmış ve düzenlemiştik. Bundan başka, doğrudan doğruya cepheye bağlı teşkilatımız da vardı.

Bizim bütün birliklerimiz on sekiz tümen idi. Bundan başka üç tümenli bir süvari kolordumuz ve daha zayıf mevcutlu iki süvari tümenimiz vardı. Teşkilatı birbirinden farklı iki düşman ordusu birbiriyle karşılaştırılırsa her iki tarafın insan ve tüfek kuvvetleri, aşağı yukarı birbirine denk bulunuyordu. Yalnız, Yunan ordusu, dünyanın kendisini destekleyen sanayisine dayandığı için makineli tüfek, top, uçak, taşıt, cephane ve teknik malzeme bakımından daha üstün durumdaydı. Diğer taraftan bizim ordumuz süvari sayısı yönünden daha üstün bulunuyordu.” (Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, s.449-450.)

1. Mustafa Kemal taarruz kararını neden gizlemiştir?

2. Yunan ordusu hangi bölgeleri elinde tutmaktadır?

3. Türk ordusunun ve Yunan ordusunun üstün yönleri nelerdir?

4. Ordumuzun teknik yönden daha üstün bir orduyu kısa sürede mağlup etmesini nasıl açıklarsınız?

Answer 1

1. Mustafa Kemal taarruz kararını neden gizlemiştir?

Mustafa Kemal'in taarruz kararını gizlemesinin başlıca nedenleri şunlardır:

• Sürpriz unsuru: Düşmanın taarruz tarihini ve yerini bilmesini istememesi. Sürpriz bir taarruz, düşman moralini bozarak zafer şansını artırır.
• Moral bozulmasını önleme: Taarruz hazırlıklarının henüz tamamlanmadığı bir dönemde bu kararın açıklanması, ordunun moralini olumsuz etkileyebilirdi.
• Düşman casuslarının yanlış yönlendirilmesi: Taarruz planlarının sızdırılmasını önlemek ve düşman kuvvetlerinin farklı noktalara kaydırılmasını sağlamak.

2. Yunan ordusu hangi bölgeleri elinde tutmaktadır?

Mustafa Kemal'e göre Yunan ordusu, Büyük Taarruz öncesinde aşağıdaki bölgeleri elinde tutmaktaydı:

• Afyonkarahisar-Dumlupınar arası: Yunan ordusunun ana kuvvetlerinin bulunduğu bölge.
• Eskişehir bölgesi: Yunan ordusunun diğer bir önemli kuvvetinin konuşlandığı bölge.
• Menderes dolayları: Yunan ordusunun sağ kanadını koruduğu bölge.
• İznik Gölü'nün kuzey ve güneyi: Yunan ordusunun sol kanadını koruduğu bölge.

Kısacası, Yunan ordusu, Batı Anadolu'nun geniş bir bölümünü işgal altında tutmaktaydı.

3. Türk ordusunun ve Yunan ordusunun üstün yönleri nelerdir?

• Türk Ordusunun Üstün Yönleri:
  • Süvari üstünlüğü: Türk ordusu, Yunan ordusuna göre daha fazla sayıda süvari birliğine sahipti. Bu, hızlı hareket etme ve düşman gerilerine sızma konusunda avantaj sağlıyordu.
  • Milli birlik ve beraberlik: Türk halkının büyük bir kısmı bağımsızlık mücadelesine destek veriyordu. Bu durum, ordunun moralini yükseltirken, düşmana karşı birleşik bir cephe oluşturuyordu.
• Yunan Ordusunun Üstün Yönleri:
  • Teknik üstünlük: Yunan ordusu, makineli tüfek, top, uçak, taşıt ve cephane gibi teknik malzemeler konusunda daha iyi donanımlıydı.
  • Dünya güçlerinin desteği: Yunan ordusu, bazı dünya güçlerinin desteğini alıyordu.

4. Ordumuzun teknik yönden daha üstün bir orduyu kısa sürede mağlup etmesini nasıl açıklarsınız?

Türk ordusunun teknik yönden daha üstün olan Yunan ordusunu kısa sürede mağlup etmesinin başlıca nedenleri şunlardır:

• Sürpriz: Taarruzun beklenmedik bir zamanda ve yerden başlatılması, düşman savunmasını zayıflatmıştır.
• Milli birlik ve beraberlik: Türk halkının tüm kesimlerinin savaşa katılımı, ordunun moralini yükseltmiş ve düşmana karşı daha dirençli hale getirmiştir.
• Komutanların dehası: Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere Türk komutanlarının üstün strateji ve taktikleri, zaferde önemli rol oynamıştır.
• Düşman hatlarındaki boşlukların iyi değerlendirilmesi: Türk ordusu, düşman savunmasındaki zayıf noktaları tespit ederek buradan taarruza geçmiştir.
• Askerin fedakârlığı: Türk askeri, vatan savunması için canını ortaya koyarak büyük bir mücadele vermiştir.

Teknik üstünlüğe rağmen, Yunan ordusu, bu saydığımız faktörler karşısında başarılı olamayarak yenilgiye uğramıştır. Büyük Taarruz, askeri güç kadar, moral, birlik ve beraberlik, strateji ve taktik gibi faktörlerin de zaferde ne kadar önemli olduğunu göstermiştir.

Ek olarak:

• Coğrafi koşullar: Anadolu'nun coğrafi koşulları, Türk ordusuna doğal bir savunma avantajı sağlamıştır.
• Psikolojik savaş: Türk ordusu, düşman askerlerinin moralini bozmak için çeşitli propaganda yöntemleri kullanmıştır.