Saltanatın kaldırılması, Cumhuriyetçilik ilkesiyle en yakından ilgilidir. Bunun sebebi, Cumhuriyetçilik ilkesinin halkın egemenliğine, yani millî iradeye dayanan bir yönetim anlayışını savunmasıdır. Şimdi bu durumu daha ayrıntılı inceleyelim:
Cumhuriyetçilik İlkesi ve Saltanatın Kaldırılması
-
Cumhuriyetçilik, Atatürk’ün ilkelerinden biridir ve devletin yönetim şeklinin halkın iradesine dayandığını vurgular. Bu ilkeye göre, egemenlik kayıtsız şartsız millete aittir. Halk, kendi yöneticilerini serbest seçimlerle belirler ve devlet yönetimi demokratik esaslara göre işler.
-
Saltanat, Osmanlı İmparatorluğu'nun yönetim biçimiydi ve egemenlik, padişahın yani bir hanedanın elindeydi. Yönetim yetkisi, padişahın tekeline alınmıştı ve halkın devlet yönetiminde söz hakkı yoktu. Bu sistem, halkın iradesine dayanmıyordu ve kalıtsal olarak yönetim devrediliyordu.
-
1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla, Osmanlı padişahının mutlak yönetim yetkisi sona ermiş, bunun yerine halkın iradesine dayanan bir yönetim sistemi olan cumhuriyet rejimine geçişin yolu açılmıştır. 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin ilan edilmesi, bu sürecin en önemli dönüm noktasıdır. Bu adımlar, Cumhuriyetçilik ilkesinin bir yansımasıdır.
Neden Cumhuriyetçilik ile İlgilidir?
Saltanatın kaldırılması, monarşiye dayalı bir yönetim şeklinin sona erdirilmesi ve millî egemenliğe dayalı bir yönetim biçimine geçiş anlamına gelir. Cumhuriyetçilik ilkesi, bireylerin eşit haklara sahip olduğu, halkın kendi kendini yönetme yetkisini kazandığı ve demokratik sistemlerin temel alındığı bir rejimi öngörür.
Saltanat, padişahın mutlak yönetimi ve halkın yönetime katılımının olmamasıyla bu ilkeye tamamen aykırıydı. Saltanatın kaldırılmasıyla, halkın egemenliği ön plana çıkarılarak Cumhuriyet rejimi kurulmuş ve Türkiye, demokratik bir devlet düzenine geçiş yapmıştır. Bu da doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesinin bir sonucudur.
Sonuç olarak, saltanatın kaldırılması, Atatürk'ün Cumhuriyetçilik ilkesine dayanan bir devrimdir ve millî egemenliğin tesis edilmesi yolunda atılmış en önemli adımlardan biridir.
