Pil sayısının bağımsız değişken olduğu bir devrede ampul sayısı, sabit tutulması gereken değişken veya kontrol edilen değişken grubunda yer almalıdır.
Neden mi?
-
Bağımsız Değişken: Deneyde bilerek değiştirdiğimiz ve diğer değişkenleri etkilemesini beklediğimiz faktördür. Bu örnekte pil sayısı, yani devreye verilen enerji miktarı, bizim değiştirdiğimiz ve ampulün parlaklığı gibi diğer faktörleri etkilemesini beklediğimiz değişkendir.
-
Bağımlı Değişken: Bağımsız değişkendeki değişikliklerden etkilenen ve ölçtüğümüz faktördür. Bu örnekte ampulün parlaklığı, pil sayısındaki değişime bağlı olarak değişecek ve bu nedenle bağımlı değişkendir.
-
Sabit Tutulan Değişkenler: Deney boyunca sabit kalması gereken, diğer değişkenleri etkileyebilecek diğer tüm faktörlerdir. Ampul sayısı, bu durumda, deneyin sonucunu etkileyebilecek başka bir faktör olduğu için sabit tutulmalıdır. Eğer ampul sayısını da değiştirirsek, pil sayısının ampulün parlaklığı üzerindeki etkisini net bir şekilde gözlemleyemeyiz.
Özetle:
-
Pil sayısı: Bağımsız değişken (değiştiriyoruz)
-
Ampul sayısı: Sabit tutulan değişken (değiştirmiyoruz)
-
Ampulün parlaklığı: Bağımlı değişken (ölçüyoruz)
Neden Ampul Sayısını Sabit Tutmalıyız?
-
Tek bir değişkenin etkisini incelemek: Eğer ampul sayısını da değiştirirsek, ampulün parlaklığındaki değişimin nedeninin pil sayısı mı yoksa ampul sayısı mı olduğu konusunda karışabiliriz.
-
Deney sonuçlarının güvenilirliğini artırmak: Tüm diğer değişkenler sabit tutulduğunda, elde ettiğimiz sonuçlar daha güvenilir olacaktır.
Örnek bir deney:
-
Amacımız: Pil sayısının ampulün parlaklığı üzerindeki etkisini incelemek.
-
Malzemeler: Farklı sayıda pil, aynı türden ampuller, kablolar.
-
Prosedür:
-
Aynı türden bir ampulü farklı sayıda pile bağlayarak devreler kurarız.
-
Her bir devredeki ampulün parlaklığını gözlemler ve kaydederiz.
-
Ampul sayısını her zaman aynı tutarız.
Sonuç:
Bu deneyde sadece pil sayısını değiştirerek, pil sayısının ampulün parlaklığı üzerindeki etkisini net bir şekilde görebiliriz. Ampul sayısı sabit tutulduğu için, gözlemlerimiz sadece pil sayısındaki değişiklikten kaynaklanacaktır.
