Bir cisme birden fazla kuvvet etki ettiğinde, cismin hareketi bu kuvvetlerin bileşkesine göre belirlenir. Bileşke kuvvet, birden fazla kuvvetin aynı anda uygulandığı bir cisme tek başına aynı etkiyi yapan tek bir kuvvettir.
Bileşke Kuvvetin Belirlenmesi:
-
Aynı Doğrultuda ve Yönde Kuvvetler: Bu durumda bileşke kuvvet, tüm kuvvetlerin toplamına eşittir.
-
Zıt Yönde Kuvvetler: Bu durumda bileşke kuvvet, kuvvetlerin büyüklükleri arasındaki farka eşittir ve yönü daha büyük kuvvetin yönündedir.
-
Farklı Yönde Kuvvetler: Bu durumda kuvvetlerin bileşkesi, paralelkenar yöntemiyle veya trigonometrik bağıntılarla bulunur.
Cisimlerin Hareketi:
-
Bileşke Kuvvet Sıfırsa: Cisim hareketsiz kalır veya sabit hızla doğrusal hareket eder. Bu duruma denge denir.
-
Bileşke Kuvvet Sıfırdan Farklıysa: Cisim bileşke kuvvetin yönünde ivmelenir. Yani hızlanır veya yavaşlar veya yön değiştirir.
Örnekler:
-
İki Çocuk Bir Kutuyu İtiyor: İki çocuk zıt yönlerde aynı büyüklükte kuvvet uygularsa kutu hareket etmeyecektir. Çünkü bileşke kuvvet sıfırdır.
-
Bir Topu Farklı Yönlerden İki Kişi İtiyor: İki kişi farklı yönlerden topu iterse, top iki kuvvetin bileşkesinin yönünde hareket edecektir.
-
Bir Kitabı Masadan İtiyoruz: Kitaba uyguladığımız kuvvet, yer çekimi kuvvetine zıt yöndedir. Kitap hareket edebilmesi için uyguladığımız kuvvetin büyüklüğü, yer çekimi kuvvetinden büyük olmalıdır.
Özetle:
Bir cisme birden fazla kuvvet etki ettiğinde, cismin hareketi bu kuvvetlerin bileşkesine göre belirlenir. Bileşke kuvvet, cismi hızlandırabilir, yavaşlatabilir, yönünü değiştirebilir veya hareketsiz bırakabilir.
