Türkiye, İkinci Dünya Savaşı boyunca izlediği dış politika ile tarafsız kalmayı başarmış ve savaşa doğrudan katılmamıştır. Ancak savaşın etkilerinden tamamen uzak kalamamış ve diplomatik denge politikası izleyerek bağımsızlığını korumaya çalışmıştır. İşte Türkiye'nin savaş sırasındaki siyaseti:
1. Tarafsızlık Politikası
-
Yurtta Sulh, Cihanda Sulh İlkesi: Atatürk'ün temellerini attığı bu ilke doğrultusunda Türkiye, savaşa girmemeye ve uluslararası barışı korumaya öncelik vermiştir.
-
Türkiye, savaş boyunca hem Müttefik Devletler hem de Mihver Devletler ile diplomatik ilişkilerini sürdürmüştür ve tarafsız kalacağını sık sık ifade etmiştir.
2. Savaşın Etkilerine Karşı Alınan Önlemler
-
Savaş Hazırlıkları: Türkiye, savaşa girmemeyi amaçlamakla birlikte, olası bir saldırıya karşı hazırlık yapmıştır. Askerî harcamalar artmış, ordu güçlendirilmiş ve sınır güvenliği artırılmıştır.
-
Varlık Vergisi (1942): Savaşın ekonomik yükünü karşılamak için servet üzerinden alınan bir vergi uygulaması başlatılmıştır. Ancak bu vergi, uygulamada eşitsizliklere neden olduğu için eleştirilmiştir.
-
Kara Borsa ve Ekonomik Zorluklar: Savaş yıllarında temel gıda maddelerinde sıkıntılar yaşanmış, halkın yaşam standartları düşmüştür. Bu süreçte, hükümet bazı temel ihtiyaçların karneyle dağıtılmasına karar vermiştir.
3. Mihver ve Müttefik Devletler Arasındaki Denge Politikası
4. Savaşın Sonlarına Doğru Değişen Politika
-
Almanya’nın Yenilgisi ve Tarafsızlığın Sonlanması:
-
Almanya'nın yenilgisi kesinleşmeye başladığında, Türkiye, savaş sonrası uluslararası dengelerde yer almak için Müttefiklere daha yakın bir tutum sergilemiştir.
-
1945'te, Almanya ve Japonya’ya savaş ilan ederek Müttefiklerin yanında yer almıştır. Ancak bu, savaşın son döneminde sembolik bir adım niteliğindedir ve Türkiye fiilen savaşa katılmamıştır.
5. Savaş Sonrası Ortam ve Türkiye’nin Konumu
-
Birleşmiş Milletler Üyeliği: Türkiye, savaşın sonlarına doğru Müttefiklerin yanında yer alarak Birleşmiş Milletler’e kurucu üye olma hakkını kazanmıştır.
-
Soğuk Savaş Dönemine Geçiş: Savaş sonrası dönemde Türkiye, Batı Bloku'na yaklaşmış ve NATO’nun kurulmasıyla bu ittifaka üye olmuştur.
Sonuç
Türkiye, İkinci Dünya Savaşı sırasında tarafsız kalarak savaşın yıkıcı etkilerinden büyük ölçüde korunmuş, ancak bu dönemde ekonomik ve sosyal zorluklarla karşılaşmıştır. İzlediği denge politikası, ülkenin bağımsızlığını korumasına ve savaş sonrası dünya düzeninde yer edinmesine olanak sağlamıştır.
