Aşağıdaki metni okuyarak metnin altındaki soruları cevaplayınız. Fransa’nın yenilgisinin Türkiye açısından olumlu ve olumsuz tarafları neler olmuştur? Türkiye savaşta hangi tehditlerle karşı karşıya kalmıştır?

Question

Aşağıdaki metni okuyarak metnin altındaki soruları cevaplayınız.

“Fransa’nın çabuk yenilgisi Türkiye’yi çok zor duruma soktu. Ekim 1939’da İngiltere ve Fransa’yla Üçlü İttifakı yaparken Türkiye’nin dayandığı temel mantık, Fransa’nın hem bir Alman saldırısını yeterince uzun zaman meşgul edip yıpratacağı hem de Fransız donanmasının İtalya’yı Akdeniz’e inmekten alıkoyacağı varsayımı üzerine kurulmuştu. Bu gerçekleşmeyince kendisini çok zorlayan iki olay birbiri ardına gerçekleşti. İtalya’nın 10 Haziran 1940’ta savaşa girmesiyle savaş Akdeniz’e inmiş oldu ve Üçlü İttifak gereği Türkiye’nin savaşa girme yükümlülüğü doğdu; ikincisi, Türkiye Mart 1941’de Alman ordusunu kendi sınırlarına dayanmış buldu. Bununla birlikte Türkiye, Fransa’nın çabuk yenilgisi sayesinde, savaşa girmemek için mükemmel bir bahane de bulmuştur.”

(Baskın Oran, Türk Dış Politikası, C. 1, s.387-388)

1. Fransa’nın yenilgisinin Türkiye açısından olumlu ve olumsuz tarafları neler olmuştur?

2. Türkiye savaşta hangi tehditlerle karşı karşıya kalmıştır?

Answer 1

1. Fransa’nın Yenilgisinin Türkiye Açısından Olumlu ve Olumsuz Tarafları

Fransa'nın çabuk yenilgisi, Türkiye'nin II. Dünya Savaşı'ndaki konumunu derinden etkilemiş, hem olumlu hem de olumsuz sonuçlar doğurmuştur:

• Olumlu Taraflar:

  • Savaşa Girme Baskısından Kurtulma: Üçlü İttifak'ın bir parçası olmasına rağmen, Fransa'nın hızlı yenilgisi sayesinde Türkiye, savaşın ilk yıllarında doğrudan çatışmaya girmek zorunda kalmamıştır. Bu durum, ülkenin askeri ve ekonomik kaynaklarını koruma fırsatı sunmuştur.
  • Büyük Güçler Arasında Manevra Alanı Oluşturması: Savaşın ilk dönemlerinde, özellikle İngiltere ve Almanya arasında yaşanan güç mücadelesi, Türkiye'ye belirli bir manevra alanı sağlamıştır. Bu durum, Türkiye'nin kendi çıkarlarına uygun bir dış politika izlemesine olanak tanıyarak, daha iyi pazarlık pozisyonunda olmasını sağlamıştır.

• Olumsuz Taraflar:

  • Güvenlik Tehditlerinin Artması: Fransa'nın yenilgisiyle birlikte, Almanya'nın Balkanlar'a doğru ilerlemesi ve Sovyetler Birliği'nin yükselişi, Türkiye'nin güvenliğini doğrudan tehdit etmeye başlamıştır. Özellikle, Almanya'nın Türkiye sınırlarına yaklaşması ve Sovyetlerin Kafkasya'da ilerlemesi, Türkiye'yi kuşatma altında hissettirmiştir.
  • Ekonomik Zorluklar: Savaşın yarattığı ekonomik sıkıntılar, Türkiye'yi de etkilemiştir. İthalatın zorlaşması, ihracat pazarlarının daralması ve genel bir ekonomik durgunluk yaşanmıştır.
  • Siyasi İstikrarsızlık: Savaşın yarattığı belirsizlik, Türkiye'nin iç siyasetini de olumsuz etkilemiştir. Farklı siyasi gruplar arasında yaşanan çekişmeler, ülkenin birlik ve beraberliğini zedelemiştir.

2. Türkiye Savaşta Hangi Tehditlerle Karşı Karşıya Kalmıştır?

Fransa'nın yenilgisiyle birlikte Türkiye, aşağıdaki gibi önemli tehditlerle karşı karşıya kalmıştır:

• Alman İstilası Tehlikesi: Almanya'nın Balkanlar'daki ilerleyişi, Türkiye'nin batı sınırlarını doğrudan tehdit etmiştir. Almanya'nın Türkiye'yi işgal etme olasılığı, ülkenin en büyük güvenlik endişesi haline gelmiştir.
• Sovyet Tehditi: Sovyetler Birliği'nin Kafkasya'daki ilerlemesi ve Türkiye'ye yönelik toprak talepleri, Türkiye'nin doğusunu tehdit etmiştir. Özellikle Kars, Ardahan ve Batum gibi bölgeler üzerindeki Sovyet iddiaları, Türkiye'yi endişelendirmiştir.
• İngiltere ve Fransa'nın Baskıları: Savaşın başlarında Türkiye'yi müttefiki olarak gören İngiltere ve Fransa, savaşın seyri değiştikçe Türkiye'ye daha fazla baskı yapmaya başlamıştır. Türkiye'nin savaşa girmesi yönündeki talepler, ülkenin bağımsızlığını tehdit eden bir durum olarak değerlendirilmiştir.
• Ekonomik Yıkım: Savaşın yarattığı ekonomik sıkıntılar, Türkiye'nin ekonomik yapısını zayıflatmış ve ülkenin kalkınmasını engellemiştir.
• İç Siyasi Karışıklıklar: Savaşın yarattığı belirsizlik, Türkiye'de siyasi istikrarsızlığa yol açmış ve farklı siyasi gruplar arasında gerginliklerin artmasına neden olmuştur.

Sonuç olarak, Fransa'nın yenilgisi Türkiye için hem fırsatlar hem de tehditler doğurmuştur. Türkiye, bu zorlu dönemde denge politikası izleyerek, hem kendi güvenliğini sağlamaya çalışmış hem de büyük güçlerin çatışmalarında taraf olmamaya özen göstermiştir.

Ek Bilgiler:

• Hatay Sorunu: Bu dönemde Hatay sorununun çözülmesi, Türkiye'nin güney sınırlarını güvence altına alması açısından önemli bir gelişme olmuştur.
• Varlık Vergisi: Savaşın ekonomik yükünü paylaşmak amacıyla getirilen Varlık Vergisi, Türkiye'deki gayrimenkul sahiplerini olumsuz etkilemiştir.
• Sovyet-Türk İlişkileri: Savaş boyunca Sovyetler Birliği ile Türkiye arasındaki ilişkiler gergin bir seyir izlemiştir. Özellikle Kars, Ardahan ve Batum meselesi, iki ülke arasında uzun süreli bir anlaşmazlık konusu olmuştur.