Question

İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’nin izlediği politikayı dış politika ilkeleri açısından değerlendiriniz.

Answer 1

İkinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye, dış politika ilkeleri doğrultusunda dikkatli ve dengeli bir tutum sergilemiştir. Bu dönemde izlediği politikalar, başta bağımsızlık ve barışçıl çözüm arayışı olmak üzere, birkaç temel ilkeye dayanıyordu.

1. Tarafsızlık: Türkiye, savaşın başından itibaren tarafsızlık ilkesini benimsemiş ve savaşa katılmaktan kaçınmıştır. Hem Batı hem de Sovyetler Birliği ile ilişkilerini dengede tutmaya çalışarak, savaşın etkilerinden mümkün olduğunca uzak kalmaya özen göstermiştir. Bu, Türkiye’nin ulusal çıkarlarını savunma ve dış tehditlere karşı savunmasız kalmama amacıyla aldığı bir karardı.

2. Sadık Dostluk Politikası: Türkiye, Sovyetler Birliği ve Almanya gibi büyük güçlerin karşılıklı çıkarlarını gözeterek dikkatli bir dış politika izledi. Bununla birlikte, Sovyetler Birliği'nin tehditkar tutumu ve toprak talepleri nedeniyle, Batı dünyasıyla yakınlaşmaya başlamıştır. Bu süreçte Türkiye, ABD ve İngiltere ile yakın işbirliği geliştirmiştir.

3. Savunma ve Güvenlik İlkesine Bağlılık: Türkiye, savaşın ilerleyen yıllarında güvenlik endişeleriyle hareket etmiş ve sınırlarını korumak için savunma güçlerini artırmıştır. Özellikle Sovyetler Birliği'nin bölgedeki artan etkisi ve tehditleri karşısında, güvenlik önlemleri almaya yönelik politikalar izlemiştir.

4. Barışçıl Çözüm ve Diplomasi: Türkiye, savaşa katılmamakla birlikte, savaşın sonunda barışçıl bir çözüm sürecine katkı sağlamayı amaçlamıştır. Savaş sonrası dönemde uluslararası barış ve güvenliğin sağlanması için Birleşmiş Milletler gibi küresel kuruluşlarda aktif rol almak istemiştir.

5. Ekonomik ve Askeri Yardımlar: Türkiye, savaş boyunca ekonomik olarak zor bir dönem geçirmiş ve bu dönemde dış yardımlar alarak ekonomisini güçlendirmeye çalışmıştır. ABD'nin Marshall Planı çerçevesinde Türkiye'ye sağlanan ekonomik yardımlar bu dönemde önemlidir.

Sonuç olarak, Türkiye İkinci Dünya Savaşı sırasında dış politikada tarafsızlık, bağımsızlık, güvenlik ve diplomasi ilkelerine dayanarak dengeli bir tutum sergilemiş ve savaşın sonunda bu ilkelerle uluslararası alanda daha güçlü bir konum elde etmiştir.

Answer 2

İkinci Dünya Savaşı gibi çalkantılı bir dönemde Türkiye'nin izlediği dış politika, ülkenin coğrafi konumu, tarihi tecrübeleri ve ulusal çıkarları doğrultusunda şekillenmiştir. Bu dönemde Türkiye, büyük güçlerin çekişmesinden etkilenmeden, kendi güvenliğini ve bağımsızlığını korumayı hedefleyen bir politika izlemiştir.

Türkiye'nin bu dönemdeki dış politika ilkeleri şu şekilde sıralanabilir:

• Tarafsızlık: Türkiye, savaşın başından itibaren tarafsızlık ilkesini benimsemiştir. Bu politika, ülkenin hem Batı hem de Doğu bloku ile ilişkilerini dengelemesini ve savaşın yıkıcı etkilerinden uzak durmasını amaçlamıştır.
• Güvenlik: Türkiye'nin en önemli dış politika hedefi, ülkenin güvenliğini sağlamaktır. Bu nedenle, Türkiye hem batıdan gelen Alman tehdidine hem de doğudan gelen Sovyet tehdidine karşı önlemler almıştır.
• Bütünlük: Türkiye, toprak bütünlüğünü korumayı her zaman öncelikli hedef olarak belirlemiştir. Özellikle, Batı Anadolu'daki azınlık sorunları ve Doğu Anadolu'daki toprak iddiaları, Türkiye'nin güvenlik endişelerini artırmıştır.
• Ekonomik İstikrar: Savaşın yarattığı ekonomik zorluklara rağmen, Türkiye ekonomik istikrarı sağlamaya çalışmıştır. Bu amaçla, dış ticaret ilişkilerini geliştirmeye ve ekonomik bağımsızlığını güçlendirmeye yönelik adımlar atılmıştır.
• Uluslararası Saygınlık: Türkiye, uluslararası arenada saygın bir konum elde etmek ve diğer devletlerle iyi ilişkiler kurmak istemiştir. Bu amaçla, Birleşmiş Milletler'e üye olmuş ve uluslararası anlaşmalara taraf olmuştur.

Bu ilkeler doğrultusunda Türkiye, savaş boyunca aşağıdaki gibi hareket etmiştir:

• Denge Politikası: Türkiye, hem İngiltere ve Fransa ile hem de Almanya ve Sovyetler Birliği ile ilişkilerini sürdürerek, bir denge politikası izlemiştir. Bu politika, Türkiye'nin bağımsızlığını korumasına ve büyük güçlerin baskısından kurtulmasına yardımcı olmuştur.
• Askeri Hazırlık: Türkiye, olası bir saldırıya karşı askeri gücünü artırmış ve savunma hatlarını güçlendirmiştir.
• Diplomatik Çabalar: Türkiye, diplomasi yoluyla sorunları çözmeye çalışmış ve uluslararası alanda aktif bir rol oynamıştır.
• Ekonomik Reformlar: Savaşın yarattığı ekonomik zorlukları aşmak için çeşitli ekonomik reformlar yapılmıştır.

Sonuç olarak, İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin izlediği dış politika, ülkenin coğrafi konumu ve ulusal çıkarları doğrultusunda şekillenmiş, tarafsızlık, güvenlik, bütünlük, ekonomik istikrar ve uluslararası saygınlık gibi temel ilkeler üzerine kurulmuştur. Bu politika sayesinde Türkiye, savaşın yıkıcı etkilerinden nispeten daha az zarar görmüş ve bağımsızlığını korumuştur.

Ek Notlar:

• Hatay Sorunu: Türkiye'nin dış politikasında önemli bir yer tutan Hatay sorunu, bu dönemde çözüme kavuşturulmuştur.
• Varlık Vergisi: Savaşın ekonomik yükünü paylaşmak amacıyla getirilen Varlık Vergisi, Türkiye'deki gayrimenkul sahiplerini olumsuz etkilemiştir.
• Sovyet-Türk İlişkileri: Savaş boyunca Sovyetler Birliği ile Türkiye arasındaki ilişkiler gergin bir seyir izlemiştir. Özellikle Kars, Ardahan ve Batum meselesi, iki ülke arasında uzun süreli bir anlaşmazlık konusu olmuştur.