Balkan Antantı’na imza atan devletlerin hedefledikleri temel amacı ifade ediniz?

Question

Verilen haritadan ve bilgilerden yararlanarak soruları yanıtlayınız.

1929 yılında tüm kapitalist dünyayı sarsan büyük ekonomik bunalımın da etkisiyle devletler, yeni tesis edilen uluslararası düzenin her ne pahasına olursa olsun devamını savunan galipler (anti revizyonistler) ve kendilerine dikte edilen ağır şartlara tepkili mağluplar (revizyonistler) olmak üzere iki gruba ayrılmaya başlamıştır. 1930’lu yıllara gelindiğinde de Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan uluslararası düzenden hoşnut olmayan revizyonist devletler statükoyu değiştirmeye yönelik eylemlerini yoğunlaştırmışlardır.

Balkan Antantı (Sözleşme) Paktı bir giriş ve üç maddeden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tarafların Balkanlarda var olan toprak düzeninin sürdürülmesi ve güvence altına alınması konusunda kesin kararlı oldukları belirtildikten hemen sonra 1. maddede “Türkiye, Yugoslavya, Yunanistan ve Romanya kendilerine ait tüm Balkan sınırlarının güvenliğini, karşılıklı olarak güvence altına alırlar.” denmektedir. 2. maddeye göre “(...) taraflar, bu antlaşmada gösterilmiş olan çıkarlarını bozabilecek olasılıklar karşısında alınacak önlemler konusunda aralarında görüşmeler yapmayı” ve “bu paktı imzalamamış olan herhangi bir başka Balkan ülkesine karşı birbirlerine önceden haber vermeksizin hiçbir siyasal eylemde bulunmamayı ve diğer tarafların izni olmaksızın herhangi bir başka Balkan ülkesine karşı siyasal hiçbir yüküm üstlenmemeyi” yükümlenmektedirler. 3. maddedeyse paktın yürürlüğe girme koşulları belirtildikten sonra her Balkan ülkesine açık olduğu bildirilmektedir.

Ek Protokolün 2. Maddesinde Paktın hiçbir devlete karşı yöneltilmemiş olduğu belirtildikten hemen sonra, amacının Balkan sınırlarını bir Balkan devletince girişilecek herhangi bir saldırıya karşı güvence altına almak olduğu bildirilmektedir.

1. a) Balkan Antantı’na imza atan devletlerin hedefledikleri temel amacı ifade ediniz?

b) Ek protokolde yer alan maddeye göre Balkan sınırlarının hangi Balkan devletine karşı güvence altına alınmaya çalışıldığı söylenebilir? Gerekçelendirerek açıklayınız.

2. a) İki savaş arası dönemde Türk dış politikası açısından Balkanların önemi hakkında neler söylersiniz?

b) Türkiye’nin anti revizyonist ve revizyonist bloklaşmasında hangi tarafta yer aldığını ispatlayacak somut bilgi nedir?

3. Bulgaristan ve Arnavutluk’un katılmadığı bir ittifaka yine de “Balkan Antantı” denmesinin arka planındaki mesaj ne olabilir? Görüşlerinizi açıklayınız.

Answer 1

1. Sorunun Cevabı

a) Balkan Antantı’na imza atan devletlerin hedefledikleri temel amaç:

Balkan Antantı’na imza atan Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya'nın temel amacı, I. Dünya Savaşı sonrası kurulan yeni dünya düzenini Balkanlarda korumak ve bölgesel istikrarı sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda antlaşma metninde de belirtildiği üzere, üye devletler kendi sınırlarının güvenliğini karşılıklı olarak garanti altına almayı hedeflemişlerdir. Özellikle II. Dünya Savaşı öncesinde artan revizyonist eğilimler karşısında, Balkanlarda statükonun korunması ve olası bir çatışmanın önlenmesi temel öncelik olmuştur.

b) Ek protokolde yer alan maddeye göre Balkan sınırlarının hangi Balkan devletine karşı güvence altına alınmaya çalışıldığı söylenebilir?

Ek protokolün 2. maddesinde, paktın hiçbir devlete karşı yöneltilmediği açıkça belirtilmesine rağmen, o dönemde Bulgaristan ve Arnavutluk gibi revizyonist eğilimleri olan devletlerin varlığı göz önüne alındığında, Balkan sınırlarının bu devletlere karşı güvence altına alınmaya çalışıldığı söylenebilir. Özellikle Bulgaristan'ın I. Dünya Savaşı sonrası kaybettiği toprakları geri almak istediği ve bölgede gerginliğe neden olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, Balkan Antantı'nın asıl amacı, bu tür revizyonist emelleri olan devletlerin olası saldırılarını engellemek ve bölgesel barışı korumaktır.

2. Sorunun Cevabı

a) İki savaş arası dönemde Türk dış politikası açısından Balkanların önemi:

İki savaş arası dönemde Türkiye için Balkanlar, hem güvenlik hem de ekonomik açıdan büyük önem taşıyan bir coğrafyadır. Özellikle I. Dünya Savaşı sonrası yaşanan toprak kayıpları ve bölgesel istikrarsızlık, Türkiye'yi dış tehditlere karşı daha dikkatli olmaya itmiştir. Balkan Antantı'na katılarak Türkiye, hem Batı ile ilişkilerini güçlendirmiş hem de bölgesel güvenliğini sağlamaya yönelik önemli bir adım atmıştır. Ayrıca, ekonomik işbirliği ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi de Türkiye'nin Balkan politikasının önemli bir boyutunu oluşturmuştur.

b) Türkiye’nin anti revizyonist ve revizyonist bloklaşmasında hangi tarafta yer aldığını ispatlayacak somut bilgi nedir?

Türkiye'nin Balkan Antantı'na katılması, ülkemizin anti-revizyonist blokta yer aldığının en önemli göstergesidir. Antlaşmanın temel amacı, statükonun korunması ve revizyonist güçlerin engellenmesi olduğu için, Türkiye'nin bu antlaşmaya katılmasıyla revizyonist güçlere karşı net bir duruş sergilediği anlaşılmaktadır. Ayrıca, Türkiye'nin Batı ile ilişkilerini güçlendirme çabaları da ülkemizin anti-revizyonist bir politika izlediğini göstermektedir.

3. Sorunun Cevabı

Bulgaristan ve Arnavutluk’un katılmadığı bir ittifaka yine de “Balkan Antantı” denmesinin arka planındaki mesaj ne olabilir?

Balkan Antantı'na Bulgaristan ve Arnavutluk'un katılmamasına rağmen antlaşmaya bu adın verilmesinin birkaç nedeni olabilir:

• Coğrafi Kapsam: Antlaşmanın temel amacı, Balkan coğrafyasındaki istikrarı sağlamaktır. Bu nedenle, antlaşmanın adı da bu coğrafyayı kapsayacak şekilde seçilmiştir.
• Geleceğe Yönelik Bir Davet: Antlaşmanın 3. maddesinde belirtildiği gibi, antlaşma her Balkan ülkesine açıktır. Bu durum, gelecekte Bulgaristan ve Arnavutluk gibi ülkelerin de antlaşmaya katılabileceği umudunu taşımaktadır.
• Siyasi Bir Mesaj: Antlaşmanın adı, Balkan coğrafyasındaki tüm devletlerin bir araya gelerek barış ve istikrarı sağlamaları gerektiği yönünde siyasi bir mesaj içermektedir.