Question

Tarık Buğra’nın “Osmancık” adlı romanından alınan aşağıdaki metin ile incelediğiniz “Devlet Ana” adlı romandan alınan metni; konu, dil ve üslup bakımından karşılaştırıp benzer ve farklı yönlerini belirleyiniz. Ulaştığınız sonuçları ifade ediniz.

OSMANCIK

(...)

— “O dediklerini çok düşündüm. Düşüne düşüne de, ırak nedir, yakın nedir bildim. Bursa ırak değildir; bildim. En ırakları yakın edecek nedir, bildim.”

Sustu.

Bu sefer bekleyen Ede Balı idi.

Bu sefer de Osman yeteri kadar bekleten oldu:

— “Ben, Ede Balı, yıldızlara varacak gidecek yolu bildim. Ben, Ede Balı, o yolu açmak için ne gerek­tiğini bildim. Anam Kaf Dağı’nı aşan şehzâdeyi anlatırdı. Onun Zümrüd Anka’sı varmış. O yollara Zümrüd Anka gerek, Ede Balı. Benim Zümrüd Anka’m Malhun Hatun’dur; ver ki bana, dünyâyı küçülteyim. Ede Balı.”

Alev alev yanıyordu yüzü. Gözleri çakmak çakmaktı ve dimdik bakıyordu. Sesi de ona göreydi. Ama sesi de, bakışı da, yüzü de, umulmayacak bir hızla değişti ve o hırstan daha inandırıcı bir yumuşaklıkta Osman fısıldadı:

— “Ver onu bana.”

Osman, artık karşısında bir karaltı da görmüyordu. Kendi yüzü ise, başını dimdik kaldırdığı için, gözle­riyle, yalvarışlı dudakları ile parıl parıldı.

Ede Balı, önce;

— “Tekrarlarım” dedi; “Azmin, sebatın, sabrın makbuldür. Azim, sebat, sabır, kul katında da, Allah katında da makbuldür. Seni, Osmancık, yalnız kızım için düşünsem duraklamazdım; senin şu gördüğüm halin yeterdi. Amma ötesi...”

Devam edemedi; çünkü Osman, bir ok gibi fırlayıp onun yanına varmış, ellerini iri avuçlarının içine alıvermişti.

— “Ede Balı, Malhun Hatun’u bana ötesi için ver. Ede Balı, ben Malhun Hatun’u, gayrı, ötesi için isterim. Sana, benim Zümrüd Anka’m odur derim. Ver ki, Oğuz’lar, ıldızlara gitsin.”

(...)

Ede Balı ellerini çekmiyordu.

— “Var sen hiç oyalanmadan Söğüt’e git, ananla atanla danış. Gereği ne ise, ne uygun görülürse o yapılır, öyle yapılır. Şunu da unutma; alnımıza ne yazılmışsa o olur.”

(...)

Tarık BUĞRA

Answer 1

Tarık Buğra’nın Osmancık adlı romanından alınan metin ile Kemal Tahir’in Devlet Ana adlı romanından alınan metni konu, dil ve üslup açısından karşılaştırarak değerlendirelim:

Konu Açısından:
Her iki metin de Türk tarihiyle bağlantılıdır ve Osmanlı Devleti’nin kuruluş dönemine ışık tutar. Osmancık metni, Osman Bey’in Malhun Hatun ile evlenme talebini Ede Balı’ya iletmesi üzerinden kişisel ve toplumsal idealleri bir araya getirir. Bu sahne, Osman Bey’in manevi olgunlaşma sürecine işaret eder. Devlet Ana ise daha çok sosyal yapı, gelenekler ve devlet fikri üzerine yoğunlaşır. Tarık Buğra, bireyin dönüşümüne odaklanırken, Kemal Tahir daha geniş bir toplumsal perspektif sunar.

Dil Açısından:
Osmancık metni sade, anlaşılır bir Türkçe ile yazılmıştır. Dönemin atmosferini hissettirmek için bazı eski Türkçe kelimeler kullanılsa da metin genel okuyucuya hitap edecek şekilde düzenlenmiştir. Devlet Ana ise daha yoğun ve ağdalı bir dil kullanır. Kemal Tahir’in dili, halk ağzına ve dönemin kültürel zenginliklerine daha fazla yer verir.

Üslup Açısından:
Osmancık metni, duygusal bir ton taşır. Osman Bey’in iç dünyası, arzuları ve manevi yükselişi yalın bir şekilde aktarılır. Tarık Buğra’nın üslubu bireyin ruhsal derinliğini yansıtan bir lirizm içerir. Öte yandan, Devlet Ana’nın üslubu daha epik ve destansıdır. Kemal Tahir, toplumun işleyişini, gelenekleri ve otoritenin önemini vurgulayan bir anlatım benimser.

Benzerlikler:

• Her iki metin de tarihi gerçekliklere dayanır ve Türk kültürünü, törelerini işler.
• İki metinde de dönemin ruhunu yansıtan eski Türkçe ifadeler ve söyleyişler bulunur.
• Kahramanların güçlü ve ideallere bağlı yapıları ön plandadır.

Farklılıklar:

• Osmancık, bireyin içsel yolculuğuna ve manevi olgunluğuna daha fazla vurgu yaparken, Devlet Ana toplumsal yapıyı ve devlet düşüncesini merkeze alır.
• Osmancık daha sade ve duygusal bir anlatıma sahipken, Devlet Ana daha detaylı, kapsamlı ve öğretici bir üslupla kaleme alınmıştır.

Osmancık bireysel bir yükselişi, Devlet Ana ise toplumsal ve devletsel bir düzeni ön plana çıkarır. Her iki eser de farklı bakış açılarıyla Türk tarihine ve kültürüne derin bir saygıyı ifade eder.