Question

Saltanatın kaldırılmasından sonra ortaya çıkan devlet başkanlığı sorunu nasıl çözümlenmiştir?

Answer 1

Saltanatın kaldırılması, Osmanlı Devleti'nin resmen sona ermesi demekti. Bu da doğal olarak, "Devletin başı kim olacak?" sorusunu ortaya çıkardı. Çünkü Osmanlı'da devlet başkanı padişahtı ve yetkisi babadan oğula geçiyordu. Saltanat kaldırılınca, bu sistem ortadan kalktı ve yeni bir sisteme geçilmesi gerekiyordu. İşte bu noktada, devlet başkanlığı sorununun nasıl çözüldüğüne bakalım.

Öncelikle, Kurtuluş Savaşı sırasında, 23 Nisan 1920'de Ankara'da açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), milli egemenliği esas almıştı. Yani, "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ilkesi benimsenmişti. Bu, aslında cumhuriyete giden yolun ilk adımıydı. Çünkü egemenliğin millete ait olması, halkın kendi kendini yönetmesi anlamına gelir. Ancak o dönemde henüz devletin yönetim şekli tam olarak belirlenmemişti.

1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla Osmanlı Devleti resmen sona erdi. Ancak devletin adı ve yönetim şekli hâlâ net değildi. Bu durum, bir nevi "iktidar boşluğu" yaratmıştı. Yani, devletin başında kimin olacağı, yetkilerin nasıl kullanılacağı gibi konularda belirsizlik vardı. İşte bu belirsizliği ortadan kaldırmak için, 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edildi.

Cumhuriyetin ilanıyla birlikte, devlet başkanlığı sorunu da çözüme kavuşmuş oldu. Çünkü cumhuriyet, devlet başkanının seçimle belirlendiği bir yönetim şeklidir. Yani, artık padişahlık gibi babadan oğula geçen bir sistem yoktu. Bunun yerine, milletin temsilcileri olan milletvekilleri tarafından seçilen bir cumhurbaşkanı olacaktı.

Nitekim, Cumhuriyetin ilanından hemen sonra, aynı gün, yani 29 Ekim 1923'te, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Mustafa Kemal Atatürk, oybirliğiyle Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Bu seçimle birlikte, devlet başkanlığı sorunu kesin olarak çözülmüş oldu ve Türkiye yeni bir döneme girdi.

Saltanatın kaldırılmasıyla ortaya çıkan devlet başkanlığı sorunu, Cumhuriyetin ilanı ve Mustafa Kemal Atatürk'ün ilk cumhurbaşkanı seçilmesiyle çözülmüştür. Bu, Türkiye'nin monarşiden cumhuriyete geçişinin ve milli egemenliğin tam anlamıyla tesis edilmesinin önemli bir adımıdır.