Bu ilke bir şey ya doğrudur ya da yanlıştır, ikisinin ortası veya üçüncü bir seçenek yoktur. Yani, bir önerme ele aldığımızda, bu önerme ya doğru bir bilgi veriyordur ya da yanlış bir bilgi veriyordur. İkisinin arasında bir "belki" durumu veya üçüncü bir ihtimal söz konusu değildir.
Örneğin, "Bugün hava yağmurlu" önermesini ele alalım. Bu önerme ya doğrudur, yani gerçekten de hava yağmurludur, ya da yanlıştır, yani hava yağmurlu değildir. "Hafiften çiseliyor ama tam yağmur sayılmaz" gibi bir durum olsa bile, mantıksal olarak yine de ya "yağmurlu" kategorisine girer ya da "yağmurlu değil" kategorisine girer. Yani, üçüncü bir "hem yağmurlu hem değil" gibi bir durum olamaz.
Bu ilke, günlük hayatta da sıkça karşımıza çıkar. Örneğin, bir sınavda bir soruya verdiğimiz cevap ya doğrudur ya da yanlıştır. "Kısmen doğru" gibi bir durum olsa bile, aslında cevap ya doğru cevaba daha yakındır ve doğru kabul edilir ya da yanlış cevaba daha yakındır ve yanlış kabul edilir. Yani, üçüncü bir "ne tam doğru ne tam yanlış" gibi bir durum mantıksal olarak yoktur.
Üçüncü hâlin imkânsızlığı ilkesi, Aristoteles tarafından ortaya atılmış ve mantığın temel ilkelerinden biri olarak kabul edilmiştir. Bu ilke, özellikle çıkarım yaparken ve mantıksal argümanlar kurarken çok önemlidir. Örneğin, bir şeyi kanıtlamak için "olmayana ergi" yöntemini kullandığımızda, bu ilkeye dayanırız. Yani, bir şeyin doğru olmadığını göstererek, geriye sadece doğru olma ihtimalinin kaldığını kanıtlarız.
Ancak, üçüncü hâlin imkânsızlığı ilkesinin her zaman ve her durumda geçerli olmadığını da belirtmek gerekir. Özellikle bulanık mantık ve kuantum mekaniği gibi alanlarda, bu ilkenin sınırları zorlanmaktadır. Örneğin, bulanık mantıkta, bir önermenin "kısmen doğru" veya "kısmen yanlış" gibi ara değerler alabileceği kabul edilir. Kuantum mekaniğinde ise, bir parçacığın aynı anda birden fazla durumda bulunabileceği öne sürülür.
Özetleyecek olursak, üçüncü hâlin imkânsızlığı ilkesi, bir şeyin ya doğru ya da yanlış olduğunu, ikisinin ortasının veya üçüncü bir seçeneğin olmadığını ifade eder.
