9.Sınıf Tutku Yayınları Fizik Ders Kitabı Sayfa 80 Cevabı
Soru:
Tuz, şeker, sabun, gliserin ve yağ suyun yüzey gerilimini artıran veya azaltan faktörlerden hangisine girer? Aşağıdaki tabloda işaretleyiniz.
Cevap:
Tuz, şeker, sabun, gliserin ve yağ suyun yüzey gerilimini artıran veya azaltan faktörlerden hangisine girer? Sorusunun cevabı aşağıdaki tabloda verilmiştir:
Suyun yüzey gerilimi, su molekülleri arasındaki kohezyon kuvveti ile ilgilidir. Suyun yoğunluğunu artıran tuz, şeker ve gliserin gibi maddeler su molekülleri arasındaki çekimi de artırarak yüzey gerilimini yükseltir. Sabun ve yağ gibi suda çözünmeyen maddeler ise su molekülleri arasına girerek çekimi azaltır ve yüzey gerilimini düşürür.
9.Sınıf Tutku Yayınları Fizik Ders Kitabı Sayfa 82 Cevabı
Soru:
Suyun yüzey geriliminin diğer sıvıların hemen hemen hepsinden daha yüksek olmasının biyolojik etkilerini tartışınız.
Cevap:
Suyun yüzey geriliminin diğer sıvıların hemen hemen hepsinden daha yüksek olmasının biyolojik etkileri çok çeşitlidir. Yüzey gerilimi, bir sıvının yüzey katmanının esnek bir zar gibi davranmasına yol açan etkidir. Suyun yüzey gerilimi, molekülleri arasındaki kuvvetli hidrojen bağları nedeniyle çok yüksektir. Bu özellik sayesinde su, yaşam için çok önemli bazı işlevleri yerine getirir.
Örneğin:
-
Bitkiler toprağın derinliklerindeki suyu metrelerce yukarı yüzey gerilimi sayesinde taşınır. Bu, fotosentez ve solunum için gerekli olan suyun bitkilere ulaşmasını sağlar.
-
Bazı böcekler suyun yüzeyinde rahatlıkla yürüyebilmektedirler. Bu, onların beslenme ve üreme gibi hayati faaliyetlerini sürdürmelerine imkan verir.
-
Su, yüksek yüzey gerilimi nedeniyle, kayaların içinde bulunan küçük çatlakların en derinliklerine kadar sızar. Bu su donduğu zaman kayaları zorlar ve parçalar. Bu, kayaların içindeki minerallerin doğaya kazandırılması ve toprak oluşumu açısından hayati bir öneme sahip bir olaydır.
-
Su damlacıkları, yüzey gerilimi sayesinde küresel şekilde kalabilirler. Bu da ışığın kırılması ve yansıması ile gökkuşağı gibi güzel görüntülerin oluşmasına katkıda bulunur.
Adezyon ve kohezyon olaylarının canlıların hayatında önemli bir yeri vardır. Örneğin bitkilerin topraktan suyu yapraklarına ulaştırması bu olaylar sayesinde olmaktadır. Fakat adezyon ve kohezyon zaman zaman problem olabilecek durumlara da neden olabilmektedir. Örneğin binalarda çatlayan bir tesisattan sızan su, kılcallık olayı nedeniyle betonun içinde yayılıp binaya zarar verebilmektedir. Siz de arkadaşlarınızla adezyon ve kohezyon olaylarının olumlu ve olumsuz yönlerini araştırarak sınıfta tartışınız.
Cevap:
Adezyon ve kohezyon olaylarının canlıların hayatında önemi, bitkilerin topraktan suyu yapraklarına ulaştırması gibi birçok biyolojik süreçte rol oynamasıdır. Adezyon ve kohezyon olaylarının olumsuz yönleri ise binalarda çatlayan bir tesisattan sızan suyun betonun içinde yayılıp binaya zarar vermesi veya suyun donması sonucu oluşan buzun boruları patlatması gibi durumlardır. Adezyon ve kohezyon olaylarının olumlu yönleri ise yağmur damlalarının cama yapışması sonucu camın temizlenmesi , suyun yüzey gerilimi sayesinde bazı böceklerin su üzerinde yürüyebilmesi, kılcallık olayı sayesinde kağıt havlunun suyu emmesi gibi durumlardır
Aşağıdaki cümlelerde bulunan noktalı yerlere kutucuklarda verilen sözcüklerden uygun olanını yazınız.
kılcallık – elektriksel – artar – ıslatma – adezyon – azalır – kohezyon – düşer – yüzey gerilimi
1) Aynı madde moleküllerinin birbirlerine uyguladıkları kuvvetlere kohezyon denir.
2) Farklı madde moleküllerinin birbirlerine uyguladıkları kuvvetlere adezyon denir.
3) Adezyon ve kohezyon çekim kuvvetleri ile elektriksel kuvvetlerden dolayı oluşur.
4) Sıvının özkütlesi arttıkça yüzey gerilimi artar.
5) Suyun ağaç köklerinden dallara yükselmesi kılcallık olayıdır.
