Question

Mondros Ateşkes Antlaşması ile ilgili verilen metne bakarak antlaşmanın yoruma açık kısımları hakkındaki düşüncelerinizi açıklayınız. Antlaşmaya neden yoruma açık maddeler konulmuştur? Tartışınız.

Sadrazam Ahmet İzzet Paşa’nın Mondros Ateşkes Antlaşması’yla ilgili değerlendirmesi şöyledir:

“...Ancak ateşkesin imzalanması anında iki düşman taraf neredeyse oradan ileri gidilmemek ve yalnız bazı ayrıntıların daha sonra karşılıklı olarak ordular tarafından belirlenmesi temel kurallardan iken düşmanlarımız ateşkesin arkasından anlaşmayı bozucu bir hayli zorluklar çıkarmaya kalkışmışlardır. Benim istifamın hemen arkasından özellikle Fransızlar, kocaman bölgeleri işgale kadar ileriye gitmişlerdir. Bir de kontrol deyiminin İngilizce anlamı, bizim bildiğimiz gibi olmayıp âdeta hüküm, kumanda ve tasarruf anlamına geldiği daha sonra iddia olunarak bu yüzden de bir hayli müdahalelere kalkışılmış, söz gelimi telsiz, telgraf istasyonlarının kontrolünü biz tabii olarak haberleşmenin kontrolü hakkı sanırken bunlara büsbütün el konulmuştur...”

Answer 1

Mondros Ateşkes Antlaşması’nda birçok maddenin yoruma açık olması, Osmanlı Devleti’nin aleyhine sonuçlar doğurmuştur. Sadrazam Ahmet İzzet Paşa’nın değerlendirmesinde de görüldüğü gibi, özellikle “kontrol” kelimesinin farklı anlamlara gelebilecek şekilde kullanılması, İtilaf Devletleri'ne antlaşmayı istedikleri gibi yorumlama fırsatı vermiştir. Osmanlı yetkilileri, kontrolün sadece denetim anlamına geldiğini düşünürken, İtilaf Devletleri bu kelimeyi tam yetki sahibi olmak şeklinde yorumlamış ve telsiz-telgraf istasyonları gibi önemli stratejik noktalara el koymuştur.

Ayrıca 7. madde gibi belirsiz ifadeler içeren maddeler de vardı. Bu maddeye göre, İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit eden herhangi bir bölgeyi işgal edebilecekti. Ancak, bu tehdidin neye göre belirleneceği açıkça belirtilmediği için İtilaf Devletleri bunu kendi çıkarlarına göre yorumlamış ve Osmanlı topraklarını işgal etmeye başlamıştır.

Antlaşmaya yoruma açık maddeler konulmasının temel sebebi, Osmanlı Devleti’ni tamamen savunmasız bırakmak ve İtilaf Devletleri'ne geniş hareket alanı sağlamaktı. Açık ve kesin ifadeler yerine muğlak ifadeler kullanılarak Osmanlı Devleti’nin direniş göstermesi önlenmek istenmiştir. Bu durum, Osmanlı yöneticilerinin anlaşmayı imzalarken düşündüğünden çok daha ağır sonuçlara yol açmış ve Osmanlı Devleti’nin fiilen sona ermesine neden olmuştur.