Nutuk’ta Atatürk’ün sanat ve kültüre verdiği önem, onun çağdaş ve ilerici bir toplum hayalinin önemli bir parçası olarak dikkat çeker. Her ne kadar Nutuk doğrudan sanat ve kültür konularına uzun uzun yer vermese de, Atatürk’ün kurmak istediği yeni Türkiye’nin sadece siyasi ve ekonomik anlamda değil, aynı zamanda kültürel ve sanatsal açıdan da gelişmiş olması gerektiğini düşündüğü açıkça hissedilir. Atatürk, bir milletin gerçek anlamda ilerlemesinin sadece fabrikalarla, yollarla değil; aynı zamanda sanatla, müzikle, tiyatroyla ve genel olarak kültürel birikimle mümkün olacağını savunmuştur.
Nutuk’ta, geçmişte Osmanlı döneminde halktan uzak kalan, halkın düşünce ve ifade özgürlüğünü sınırlayan anlayışlara karşı çıkarken aslında sanatın ve kültürün topluma yayılmasının gerekliliğine de vurgu yapar. Atatürk’e göre sanat, milletin ruhunu besler ve onu daha üretken, yaratıcı ve özgüvenli kılar. Bu yüzden Cumhuriyet’in ilanından sonra sanat ve kültür alanında yapılan reformlar, Nutuk’un anlattığı düşünce temelleri üzerine kurulmuştur.
Ayrıca Atatürk, sanatı bir lüks olarak değil, milletin yükselmesi için bir ihtiyaç olarak görür. Onun “Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir” sözü, bu konudaki bakış açısını özetler. Nutuk’ta geçen kararlılık, bağımsızlık ve ilerleme gibi kavramlar aslında sadece siyaseti değil, sanat ve kültürle şekillenecek bir toplumu da işaret eder. Bu nedenle Atatürk’ün sanat ve kültüre verdiği önem, Nutuk’un genel ruhuna yayılmış ve yeni Türkiye’nin temelleri arasında yer almıştır.
