Osmanlı Devleti'nde kişinin malına el koyma sistemi olan müsadere uygulamasını sistemli bir şekilde ilk uygulayan padişah Fatih Sultan Mehmed'dir.
Açıklayalım:
-
Müsadere uygulamaları daha önceki dönemlerde de görülmekle birlikte, Fatih Sultan Mehmed döneminde bu uygulama kanuni bir çerçeveye oturtulmuş ve sistemli hale getirilmiştir.
-
1453 yılında İstanbul'un fethinden sonra, Fatih Sultan Mehmed, Çandarlı Halil Paşa'nın mallarını müsadere ederek bu sistemi ilk kez geniş çapta uygulamıştır.
-
Müsadere sisteminin temelinde, devlet görevlilerinin elde ettikleri servetin büyük ölçüde devletin kendilerine verdiği imkanlar sayesinde olduğuna dair bir anlayış yatar. Bu nedenle, görevden ayrıldıklarında veya öldüklerinde bu servetin devlete geri dönmesi gerektiği düşünülmüştür.
-
Müsadere sisteminin amaçları şunlardı:
-
Devletin mali kaynaklarını artırmak.
-
Yüksek mevkilerdeki görevlilerin zenginleşerek merkezi otoriteye rakip olmalarını engellemek.
-
Yolsuzluk ve rüşvet gibi yollarla haksız kazanç elde edenlerin cezalandırılması.
-
Müsadere sistemi zaman zaman suistimal edilmiş ve haksız uygulamalara yol açmıştır. Bu nedenle, zaman içinde eleştirilmiş ve nihayetinde 19. yüzyılda Tanzimat Fermanı ile kaldırılmıştır.
Özetleyecek olursak, müsadere sistemini ilk sistemli şekilde uygulayan Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmed'dir.
