Metinden hareketle Osmanlı hükûmet yetkililerinin Mondros Ateşkes Antlaşması’na karşı tutumları hakkında ne gibi çıkarımlarda bulunabilirsiniz?

Question

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanması ve uygulanması karşısında bazı Osmanlı yöne­ticilerinin tutumu şöyle olmuştur: Ateşkesin imzalanmasından Şubat 1919 tarihine kadar, özellikle İngilizlerin baskıları sonucu, Harbiye Nezareti ordu komutanlıklarını birer birer ortadan kaldırdı. Orduda terhis işlemlerine başlandığı sırada Osmanlı ordusundaki asker sayısı 337.615 idi. Bu sayı zamanla azaldı. Nitekim 1 Nisan 1919 tarihinde İtilaf Devletleri’nin istekleri doğrultusunda kâğıt üzerinde sadece 65.464 askere indirildi. Diğer yandan 13 Kasım 1918 tarihinde fiilen işgal altına giren İstanbul, galip devletlerin işgal ordu komutan ve komiserlerinin karargâhı hâline geldi. Sözde ateşkes hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığını denetlemekle görevli birimler, hükûmet­ler üzerinde büyük baskılar yaptılar.

30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşmasına Göre Türk Ordusunun Kuruluş ve Kadrosuna Genel Bir Bakış, Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Cilt II, Sayı II, s. 629-630 (Özetlenmiştir.).

Metinden hareketle Osmanlı hükûmet yetkililerinin Mondros Ateşkes Antlaşması’na kar­şı tutumları hakkında ne gibi çıkarımlarda bulunabilirsiniz?

Answer 1

Metinde verilen bilgilerden yola çıkarak Osmanlı hükümet yetkililerinin Mondros Ateşkes Antlaşması’nın uygulanmasına karşı tutumlarının zayıf ve boyun eğen bir yapıda olduğu çıkarılabilir. Metinde özellikle İngilizlerin baskıları sonucunda ordunun terhis edildiği ve asker sayısının İtilaf Devletleri’nin istekleri doğrultusunda azaltıldığı belirtiliyor. Bu durum, hükümetin antlaşma maddelerini uygulamakta pasif bir rol oynadığını, galip devletlerin isteklerine karşı gelemediğini gösteriyor. Ayrıca, İstanbul’un fiilen işgal altına girmesi ve yabancı komutanlıkların hükümet üzerinde büyük baskı kurması, Osmanlı yönetiminin kontrolü kaybetmiş bir durumda olduğunu ve kararlarını bağımsız bir şekilde alamadığını ortaya koymaktadır. Bu bilgiler, hükümetin antlaşma şartlarına karşı koymak yerine, dış baskılara boyun eğmek zorunda kaldığına işaret ediyor