Solunum merkezinin (omurilik soğanı) soluk alıp verme hızını ayarlamasında hangi kimyasal madde temel uyarıcıdır?

Question

<span itemprop="name">Solunum merkezinin (omurilik soğanı) soluk alıp verme hızını ayarlamasında hangi kimyasal madde temel uyarıcıdır?</span>

Answer 1

Solunum merkezinin, yani omurilik soğanının, soluk alıp verme hızını ayarlamasında temel uyarıcı olan kimyasal madde, kandaki karbondioksit (${\text{CO}}^2$) seviyesidir.

Kandaki ${\text{CO}}^2$ seviyesinin artması, kanın $\text{pH}$ değerinin düşmesine ve asitleşmesine neden olur. ${\text{CO}}^2$, su ile birleşerek karbonik asit oluşturur ve bu da hidrojen iyonlarının (${\text{H}}^{+}$) artmasına yol açar. Omurilik soğanındaki ve büyük atardamarlardaki özel kemoreseptörler, bu artan ${\text{H}}^{+}$ iyonu derişimini algılar.

${\text{H}}^{+}$ iyonu derişimindeki bu artış, omurilik soğanındaki solunum merkezini uyararak diyafram ve kaburga kaslarına daha hızlı ve derin nefes alma emrini gönderir. Soluk alıp verme hızının artmasıyla ${\text{CO}}^2$'nin vücuttan atılması hızlanır ve $\text{pH}$ seviyesi normale döner. Oksijen seviyesindeki düşüş de bir uyarıcıdır, ancak normal koşullarda solunum hızının ayarlanmasında birincil ve en hassas uyarıcı kandaki karbondioksit veya ${\text{H}}^{+}$ iyonu derişimidir.