Negatif geri bildirim (negatif feedback) mekanizması, hormonal sistemlerin iç dengeyi (homeostazi) korumak için en sık kullandığı yöntemdir. Bu mekanizmada, bir sistemin son ürünü, o sistemin başlangıcını veya hızını azaltarak dengenin aşırıya kaçmasını engeller.
Bu sisteme verilebilecek en iyi örneklerden biri tiroit hormonlarının düzenlenmesidir.
Sistem Şu Şekilde İşler:
-
Başlangıç Uyarıcısı: Hipotalamus, tiroit hormonlarının salgılanmasını başlatmak için TRH (Tirotropin Salgılatıcı Hormon) salgılar.
-
Birincil Hedef: TRH, hipofiz bezini uyarır.
-
İkinci Hormon Salınımı: Hipofiz bezi, uyarının sonucu olarak kana TSH (Tiroid Uyarıcı Hormon) salgılar.
-
Son Hedef ve Ürün: TSH, tiroit bezini uyarır ve tiroit bezi kana tiroksin (T3 ve T4) hormonlarını salgılar. Tiroksin, metabolizmayı hızlandırarak vücuttaki etkilerini gösterir.
Negatif Geri Bildirim Aşaması:
-
Kandaki tiroksin hormonu seviyesi yükselip yeterli seviyeye ulaştığında, bu yüksek seviye son u¨ru¨n olarak çalışır.
-
Yüksek tiroksin seviyesi, doğrudan hipofiz bezini ve/veya hipotalamusu baskılar.
-
Bu baskılama sonucu, hipofiz TSH salgılamayı, hipotalamus ise TRH salgılamayı azaltır.
-
TSH salgısının azalması, tiroit bezinin daha az uyarılmasına ve tiroksin salgısının düşmesine yol açar.
Bu döngü sayesinde, tiroit hormonu seviyesi dar bir aralıkta tutulur. Hormon seviyesi düştüğünde baskılama kalkar ve salgı tekrar artar, yükseldiğinde ise baskılama devreye girer ve salgı azalır. Bu, iç dengenin sürekli korunmasını sağlar.
