Yarım daire kanalları ile tulumcuk ve keseciklerin (utrikulus ve sakkulus) denge duyusundaki rolleri, algıladıkları hareket türleri açısından farklılık gösterir. Her ikisi de iç kulakta, denge organı olan vestibüler sistemde bulunur.
Yarım Daire Kanallarının Rolü: Yarım daire kanalları, birbirine dik üç düzlemde yerleşmiştir ve temel görevleri dönme (açısal) hareketlerini ve başın ivmelenmesini algılamaktır. Başımızı sağa, sola, öne veya arkaya doğru çevirdiğimizde, bu kanalların içindeki sıvı (endolenf) hareket eder. Endolenfin bu hareketi, kanalların dibindeki duyu hücrelerindeki tüy demetlerini büker ve bu bükülme beyne dönme hareketinin yönü ve hızı hakkında sinyal gönderir.
Tulumcuk ve Keseciklerin (Utrikulus ve Sakkulus) Rolü: Tulumcuk ve kesecikler ise temel olarak yerçekimi kuvvetini ve doğrusal (çizgisel) ivmelenmeyi (hızlanma veya yavaşlama) algılamaktan sorumludur.
-
Tulumcuk (Utrikulus): Özellikle yatay düzlemdeki ivmelenmeyi (araba ile ileri gitmek gibi) ve başın düz duruşunu algılar.
-
Kesecik (Sakkulus): Özellikle dikey düzlemdeki ivmelenmeyi (asansörle inip çıkmak gibi) algılar. Bu yapıların içinde, hareketle birlikte yer değiştiren otolitler (kalsiyum karbonat kristalleri) bulunur. Otolitlerin hareketi, duyu hücrelerindeki tüyleri büker ve vücudun yerçekimine göre konumunu ve doğrusal hareketini beyne bildirir.
Karşılaştırma: Yarım daire kanalları dinamik dengeyi (hareket halindeki dengeyi) sağlarken, tulumcuk ve kesecikler hem statik dengeyi (vücudun yerçekimine göre duruşunu) hem de doğrusal ivmelenmeyi algılayarak denge duyusunu tamamlarlar. Biri dönmeyi, diğeri ise düz hareketleri ve yerçekimi etkisini algılar.
