Question

"Fiilimsi (eylemsi)" nedir? Kaç çeşittir?

Answer 1

Fiilimsi ya da diğer adıyla eylemsi, fiil kök ya da gövdelerinden türeyen fakat fiilin bütün özelliklerini göstermeyen sözcüklere denir. Bu sözcükler cümlede isim, sıfat veya zarf gibi görevlerde kullanılırlar. Fiilimsiler, fiil gibi olumsuzluk eki alabilirler ama fiil çekim eklerini, yani zaman ve şahıs eklerini almazlar. Fiilimsi ekleri, eklendikleri fiil soylu sözcüğü isim soylu bir sözcük yapar ve bu yüzden yapım eki olarak kabul edilirler.

Türkçede fiilimsiler görevlerine göre üç çeşide ayrılır:

1. İsim-Fiil (Mastar/Ad-Eylem): Fiillere getirilen -ma, -ış, -mak ekleriyle yapılır. Cümlede isim görevinde kullanılır. Örneğin: Okumak güzeldir.

2. Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiillere getirilen -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş ekleriyle yapılır. Genellikle cümlede sıfat görevinde kullanılır, yani kendisinden sonra gelen ismi niteler. Örneğin: Koşan adam çok yorgundu. Bazen niteledikleri isim düştüğünde adlaşmış sıfat-fiil olurlar.

3. Zarf-Fiil (Bağ-Fiil/Ulaç): Fiillere getirilen -ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -e...-e, -r...-maz, -casına, -meksizin, -dığında gibi eklerle yapılır. Cümlede zarf görevinde kullanılır ve temel cümlenin yüklemini durum veya zaman yönünden belirtir. Örneğin: Gülerek konuştu. Gelirken sana uğrarım.