"Ölüm spirali" terimi, kullanıldığı alana göre birkaç farklı anlama gelebilen bir ifadedir.
Genel olarak, bir olumsuz olayın başka bir olumsuz olayı tetiklediği ve durumun giderek hızlanarak kötüleştiği, kendi kendini besleyen bir döngüyü ifade eder. Bu, en yaygın olarak ekonomi veya iş dünyasında kullanılır. Örneğin, bir şirket pazar payını kaybetmeye başladığında, maliyetleri kısmak için hizmet kalitesini düşürebilir. Bu durum, daha fazla müşterinin gitmesine yol açar, bu da şirketi daha fazla kesinti yapmaya zorlar. Her adım, çöküşü hızlandıran bir sonrakini tetikler ve bu bir sarmal halini alır.
Havacılıkta ise bu terim çok daha teknik ve tehlikeli bir durumu anlatır. "Mezarlık Sarmalı" (Graveyard Spiral) olarak da bilinen bu durum, pilotun, özellikle bulut içinde veya gece gibi görsel referansların kaybolduğu anlarda, yön ve denge duyusunu kaybetmesiyle yaşanır. Pilot, uçağın hafifçe bir tarafa yattığını fark etmez. Uçak, bu yatış nedeniyle burnunu aşağı vererek sarmal bir dalışa girmeye ve hızlanmaya başlar. Pilot, vücudunun hissettiği yanlış ivmelenme duyularına (örneğin düz gittiğini sanrısına) kapılarak durumu düzeltmek yerine sarmalı daha da sıkılaştırabilir. Bu durum, hızla irtifa kaybına ve kontrolün tamamen kaybedilmesine yol açar.
Biyolojide de bu terimin bir karşılığı vardır ve "karınca ölüm çemberi" olarak bilinir. Bazı karınca türleri, yön bulmak için önlerindeki karıncanın bıraktığı feromon (kimyasal iz) kokusunu takip eder. Eğer bir grup karınca bu izi kaybeder ve yanlışlıkla bir daire çizmeye başlarsa, arkadan gelenler de bu daireyi takip etmeye başlar. Her karınca önündekinin izini takip ettiği için bu döngüden çıkamazlar ve yorgunluktan ölene kadar daire çizmeyi sürdürürler.
Bu terimlerin dışında, artistik buz pateninde "death spiral" (ölüm spirali) adı verilen bir hareket de vardır. Bu, diğer anlamlarının aksine tehlikeli bir durumu değil, çiftlerin yaptığı teknik bir elemanı ifade eder. Erkek patenci sabit dururken, partnerini tek elinden tutarak buz yüzeyine çok yakın, neredeyse paralel bir açıyla kendi etrafında hızla döndürür.
Astronomi alanında da bir gök cisminin (örneğin bir uydunun), ana gezegeninin kütleçekimi etkisiyle yörüngesinin yavaş yavaş bozularak gezegene doğru sarmal bir şekilde yaklaşması ve sonunda çarpması sürecini tanımlamak için kullanılır.
