Osmanlı tarihinde 1839 yılında ilan edilen ve hukukun üstünlüğünü padişahın da kabul ettiği belge Tanzimat Fermanı'dır. Gülhane Parkı'nda okunduğu için Gülhane Hatt-ı Hümayunu olarak da bilinir. Sultan Abdülmecid döneminde Mustafa Reşid Paşa tarafından hazırlanan bu fermanla, Osmanlı padişahları ilk kez kanun gücünün kendi otoritelerinin üzerinde olduğunu kabul etmişlerdir. Ferman sayesinde din ayrımı gözetmeksizin herkesin can, mal ve namus güvenliği devlet garantisi altına alınmış, vergilerin ve askerlik işlerinin belli kurallara bağlanması hedeflenmiştir. Bu belge, Osmanlı Devleti'nde anayasal düzene geçişin ve demokratikleşmenin ilk büyük adımı sayılır.
