Question

İslam hukukuna göre her bireyin korunması gereken beş temel hakkı (zarurat-ı diniye) vardır. Bunlardan biri de "Aklın Korunması"dır. Buna göre, madde bağımlılığı ve alkol kullanımının yasaklanması ile "Aklın Korunması" ilkesi arasındaki ilişkiyi analiz ediniz.

Answer 1

İslam hukukunda can, mal, nesil, din ve aklın korunması olarak bilinen beş temel esas, toplumun ve bireyin sağlıklı bir şekilde varlığını sürdürebilmesi için dokunulmaz kabul edilir. Aklın korunması ilkesi, insanın diğer canlılardan ayrılmasını sağlayan, iyiyi kötüden ayırt etme yeteneği olan akıl sağlığının her türlü zarardan uzak tutulmasını hedefler. İslam düşüncesine göre akıl, dini sorumlulukların temel şartıdır; yani bir insanın ibadetlerinden ve davranışlarından sorumlu tutulabilmesi için öncelikle akli dengesinin yerinde olması gerekir.

Madde bağımlılığı ve alkol kullanımının yasaklanması, doğrudan aklın korunması ilkesiyle bağlantılıdır. Alkol ve uyuşturucu gibi maddeler, beynin sağlıklı düşünme, karar verme ve muhakeme yeteneğini geçici veya kalıcı olarak devre dışı bırakır. Akıl devreden çıktığında ise birey hem kendisine hem de çevresine zarar verebilecek, can ve mal güvenliğini tehlikeye atacak eylemlere açık hale gelir. Bu maddelerin yasaklanmasındaki temel amaç, bireyin iradesine sahip çıkmasını engelleyen unsurları ortadan kaldırarak onun onurunu ve toplumsal düzeni muhafaza etmektir.

Bu yasaklar sadece bireysel bir sağlık tedbiri değil, aynı zamanda toplumsal bir koruma kalkanıdır. Madde bağımlılığı kişinin sadece biyolojik yapısını bozmakla kalmaz, aynı zamanda ailesine karşı sorumluluklarını yerine getirmesini engeller ve toplumda suç oranlarının artmasına zemin hazırlar. Dolayısıyla İslam'ın bu konudaki kesin tavrı, aklı her türlü bulanıklıktan ve işlevsizlikten koruyarak insanın hem dünyada hem de ahirette huzurlu bir yaşam sürmesini sağlamayı amaçlar. Akıl korunmadığı takdirde diğer dört temel hakkın da güvence altına alınması zorlaşır.