Sembolizm, Gerçekçilik ve Roman-Tiyatro İlişkisi
Doğru-yanlış sorusunun ilk maddesinde Baudelaire, Mallarme gibi isimlerin Parnasyen olduğu söylenmiş ancak bu isimler Sembolizm akımının temsilcileridir. Parnasizm şiirde gerçekçilik demektir. Bu durumun roman ve tiyatrodaki tam karşılığı Realizm ve Natüralizm akımlarıdır. Romanda realizm dendiğinde olayların, mekanların ve karakterlerin gözleme dayalı, gerçeğe en yakın şekilde anlatılması kurgulanır. Tiyatroda ise sahnede hayatın bir kesiti olduğu gibi yansıtılmaya çalışılır. Sembolizm ise tiyatroda daha çok kapalı, sezdirici bir anlatım ve melankolik bir atmosfer olarak karşımıza çıkar. Romanda ise karakterlerin psikolojik derinliklerine inen, dış dünyadan çok iç dünyayı yansıtan eserlerde bu etkiyi görebiliriz.
Bireysel Anlayış ve Milli Unsurların Roman ile Tiyatroya Yansıması
İkinci maddede Öz Şiir anlayışının yerli ve mahalli unsurlara yer verip vermediği sorulmuş. Öz Şiir, sanatı sadece sanat için yapan ve toplumsal konulardan uzak duran bir anlayıştır. Bu durumu roman ve tiyatroya uyarladığımızda, eserin konusunun ne olduğundan çok nasıl anlatıldığının önemsendiği metinler aklımıza gelmelidir. Örneğin Peyami Safa'nın romanları veya Ahmet Hamdi Tanpınar'ın eserleri, toplumsal sorunlardan ziyade bireyin iç dünyasına, psikolojisine odaklanır. Buna karşılık, mahalli ve yerli unsurlara çokça yer veren romanlar, Milli Edebiyat zevk ve anlayışını sürdüren romanlardır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu veya Reşat Nuri Güntekin gibi yazarlar, romanlarında Anadolu'yu, köy gerçekliğini ve yerel halkın yaşantısını detaylıca işlerler. Tiyatroda da yine Cumhuriyet'in ilk yıllarında Anadolu insanının sorunlarını sahneye taşıyan oyunlar bu anlayışın bir ürünüdür.
Edebiyat Dergilerinin Tiyatro ve Romana Katkısı
Üçüncü maddede sayılan Ağaç, Büyük Doğu, Çınaraltı gibi dergiler sadece şiir değil, aynı zamanda düşünce, roman ve tiyatro alanlarında da büyük etkiler yaratmıştır. Özellikle Büyük Doğu dergisini çıkaran Necip Fazıl Kısakürek, Türk tiyatro tarihinin en önemli eserlerinden bazılarını kaleme almıştır. Yazarın Bir Adam Yaratmak veya Tohum gibi tiyatro oyunları, bu dergilerde tartışılan felsefi, mistik ve metafizik düşüncelerin sahneye yansımış halidir. Bu dergiler etrafında toplanan aydınlar, yazdıkları romanlarda ve tiyatro metinlerinde dönemin siyasi ve sosyal eleştirilerini de yapmışlardır.
Toplumcu Gerçekçi Roman ve Tiyatro
Dördüncü maddede geçen toplumcu gerçekçiler, edebiyatımızda roman ve tiyatro ünitesinin en geniş kollarından birini oluşturur. Toplumcu gerçekçi roman, köylü-ağa, işçi-patron çatışmalarını, köyden kente göçün yarattığı sorunları ve yoksulluğu merkeze alır. Yaşar Kemal, Orhan Kemal, Kemal Tahir ve Fakir Baykurt gibi romancılar, Anadolu coğrafyasının acımasız yüzünü romanlarına taşımışlardır. Tiyatro alanında ise bu anlayış, epik tiyatro denemeleriyle ve toplumsal eşitsizlikleri sahneye koyan eserlerle kendini gösterir. Haldun Taner'in Keşanlı Ali Destanı, gecekondulaşma ve sınıf çatışmasını anlatan çok önemli bir toplumcu gerçekçi tiyatro örneğidir.
Fütürizm Akımının Tiyatroya Etkisi
Son maddede adı geçen İtalyan şair Marinetti ve fütürizm akımı, Nazım Hikmet aracılığıyla Türk edebiyatına girmiştir. Fütürizm yani gelecekçilik, sadece şiirde makine seslerini ve hızı kullanmakla kalmamış, tiyatro tekniklerini de değiştirmiştir. Geleneksel tiyatro kalıplarını yıkan, sahne tasarımında ve dekorlarda yenilikçi, konstrüktivist yaklaşımlar benimseyen tiyatro metinleri yazılmıştır. Nazım Hikmet'in Kafatası gibi tiyatro oyunları, klasik tiyatro anlayışından sıyrılarak yeni ve hareketli bir sahne dinamiği arayışının sonucudur.
