Sömürgeciliğin günümüzdeki küresel eşitsizlikler üzerindeki en belirgin etkisi ekonomik bağımlılık ve kalkınma farkıdır. Geçmişte sömürgeci devletler kendi sanayilerini kurmak için diğer ülkelerin kaynaklarını çok ucuza kullandılar. Bu durum bir tarafın hızla zenginleşmesini sağlarken diğer tarafın sadece hammadde üreten bir yer olmasına yol açtı. Günümüzde pek çok eski sömürge ülke hala hammadde satıp dışarıdan pahalı teknoloji ve işlenmiş ürün almak zorunda kaldığı için bu döngüden bir türlü çıkamıyor. Ekonomik gücü elinde tutan devletler dünya ticaretini ve finans sistemini de kendi çıkarlarına göre yönettikleri için fakir ülkelerin kalkınması çok daha zor hale geliyor. Sömürgecilik döneminde bu ülkelerin altyapıları yerel kalkınma için değil sadece madenlerin ve tarım ürünlerinin limanlara taşınması için kurulmuştur. Bu yüzden bugün bile pek çok ülkede şehirler arası bağlantılar yerine sadece dışarıya giden yolların gelişmiş olduğu görülüyor. Ayrıca sömürgeci güçlerin yerel halkları dikkate almadan cetvelle çizdiği sınırlar pek çok ülkede hala devam eden etnik ve kültürel çatışmalara zemin hazırlamış durumdadır. Bu siyasi istikrarsızlıklar yüzünden devletler paralarını eğitim veya sağlığa harcamak yerine sürekli savunmaya ve iç güvenliğe harcamak zorunda kalıyorlar. Eğitim sistemlerinin de sömürgeci dillerde kalması ve yerel değerlerden kopuk olması üretkenliğin ve bilimsel gelişmenin önünü tıkıyor. Teknoloji ve bilginin belirli merkezlerde hapsolması fırsat eşitliğini yok ederek dünyayı zengin kuzey ve yoksul güney olarak ikiye bölüyor. Bu durum geçmişteki sömürge düzeninin bugün modern ekonomik araçlarla devam etmesi anlamına geliyor.
