Aort diseksiyonu (aort yırtılması), vücudun en büyük atardamarı olan aortun iç duvarında meydana gelen yırtılma sonucu, kanın yüksek basınçla damar katmanları arasına sızmasıyla oluşan hayati tehlike taşıyan acil bir tıbbi durumdur.
Nasıl Gelişir?
Aort damarının duvarı iç içe geçmiş üç ana katmandan oluşur: İntima (en iç katman), Media (orta kas katmanı) ve Adventisya (en dış koruyucu katman).
-
Yırtığın Başlaması: Çeşitli nedenlerle damarın en iç tabakası olan intimada bir yırtık meydana gelir.
-
Kanın Sızması: Kalpten pompalanan yüksek basınçlı kan, bu yırtıktan içeri hücum eder.
-
Katmanların Ayrılması (Diseksiyon): Kanın uyguladığı şiddetli basınç, damarın iç ve orta katmanlarını birbirinden ayırarak damar duvarı içinde "yanlış bir kanal" (yalancı lümen) oluşturur.
Eğer kan, damarın en dış katmanını da (adventisya) tamamen yırtıp dışarı boşalırsa (rüptür), durum dakikalar içinde ölümcül iç kanamalara yol açar.
Belirtileri Nelerdir?
Aort diseksiyonunun belirtileri genellikle kalp kriziyle karıştırılabilir, ancak ağrının şekli çok karakteristiktir:
-
Göğüste veya iki kürek kemiği arasında sırtta aniden başlayan, "yırtılırcasına", "bıçak saplanır gibi" çok şiddetli ağrı.
-
Nefes darlığı ve terleme.
-
Bayılma (senkop) veya şiddetli baş dönmesi.
-
Kollar veya bacaklar arasında belirgin nabız veya tansiyon farkı (kan akışının bozulmasına bağlı olarak).
-
Felç benzeri belirtiler (konuşma güçlüğü, tek taraflı uyuşma) eğer diseksiyon beyne giden damarları etkilerse.
Neden Olur?
Aort duvarının zayıflamasına yol açan faktörler diseksiyon riskini artırır. Uzun süreli ve kontrolsüz yüksek tansiyon (hipertansiyon) en yaygın ve en büyük tetikleyicidir. Bunun dışında; damar sertliği (ateroskleroz), Marfan sendromu gibi genetik bağ dokusu hastalıkları, aort anevrizmaları (damar genişlemesi) veya göğse alınan çok şiddetli travmalar bu yırtılmaya zemin hazırlayabilir.
Önemli: Aort diseksiyonu saniyelerin bile önemli olduğu acil bir durumdur. Şüphelenildiği anda vakit kaybetmeden acil servise başvurulması gerekir.
