Kimyada ampirik formül (veya basit formül), bir bileşiği oluşturan element atomlarının kendi aralarındaki en sade ve en küçük tam sayılı birleşme oranını gösteren formüldür.
Ampirik formül, molekülün gerçekte toplam kaç atom içerdiğini (molekül formülü) veya bu atomların uzayda birbirine nasıl bağlandığını (yapısal formül) göstermez. Sadece molekül içindeki atom türlerini ve bu türlerin birbirine olan bağıl oranını verir.
Örnekler
-
Glikoz: Bir glikoz (şeker) molekülü gerçekte 6 Karbon (C), 12 Hidrojen (H) ve 6 Oksijen (O) atomundan oluşur. Bu nedenle gerçek molekül formülü C₆H₁₂O₆ şeklindedir. Bu atomların sayıları en büyük ortak bölen olan 6 ile sadeleştirildiğinde, elementler arasındaki en basit oran 1:2:1 (1 Karbon, 2 Hidrojen, 1 Oksijen) olarak bulunur. Dolayısıyla glikozun ampirik formülü CH₂O'dur.
-
Hidrojen Peroksit: Hidrojen peroksitin gerçek molekül formülü H₂O₂'dir. Bir molekülde 2 Hidrojen ve 2 Oksijen atomu bulunur. Atom sayıları 2 ile sadeleştirildiğinde oran 1:1'e düşer. Bu yüzden hidrojen peroksitin ampirik formülü HO'dur.
Not: Su (H₂O) veya Karbondioksit (CO₂) gibi bazı bileşiklerde atomların oranı zaten en sade halinde bulunur. Bu tür bileşiklerde gerçek molekül formülü ile ampirik formül birbiriyle tamamen aynıdır.
