Asafname, Osmanlı sadrazamlarından Lutfi Paşa’nın Osmanlı devlet teşkilatı hakkında yazdığı bir risaledir. Asafname’ye göre devletin eski gücüne ulaşması için yapılması gerekenler şunlardır:
-
İktidar sahipleri adaletli olmalıdır. İktidar geçicidir, adalet kalıcıdır. İktidar sahipleri, tarih tarafından adalet ve zulüm terazisinde tartılacaklardır. Bu yüzden verecekleri her kararda önce adaletli davranılması gerekmektedir.
-
Devlet teşkilatı ve teşrifatı düzenli olmalıdır. Devlet teşkilatını karışık bulan Lutfi Paşa, veziriazamların vasıflarından, padişahla, devlet erkânı ve halkla olan münasebetlerinden bahsetmiştir. Ayrıca kanun ve nizamların eski dönemlerden farklı uygulandığına şahit olduğunu belirtmiştir.
-
Kara ve deniz seferleri önemsenmelidir. Lutfi Paşa, kara ve deniz seferlerinin devletin gücünü arttırdığını ve düşmanları korkuttuğunu ifade etmiştir. Ayrıca seferlerde askerlerin ihtiyaçlarının karşılanması ve disiplinin sağlanması gerektiğini vurgulamıştır.
-
Hazine idaresi akıllıca olmalıdır. Lutfi Paşa, hazinenin idaresinden ve emeklilikle ilgili hususlardan bahsetmiştir. Hazineye giren gelirlerin arttırılması ve gereksiz harcamalardan kaçınılması gerektiğini söylemiştir. Ayrıca devlet görevlilerinin maaşlarının zamanında ödenmesi ve emekli olanların haklarının verilmesi gerektiğini belirtmiştir.
-
Reayanın korunması sağlanmalıdır. Lutfi Paşa, reayanın düzenli bir şekilde korunması gerektiğinden bahsetmiştir. Reaya, devletin asıl unsuru olduğu için onların huzur ve refahının sağlanması gerektiğini söylemiştir. Ayrıca tatarlar, seyyidler ve şerifler gibi bazı zümrelerin durumlarından da bahsetmiştir.
