Kâtip Çelebi, yaşadığı dönemde en önemli üç alimden biri sayılmasının sebepleri şunlardır:
-
Tarih, coğrafya, bibliyografya ve biyografya alanlarında önemli eserler vermiş, Osmanlı bilim ve kültür dünyasına katkıda bulunmuştur. Örneğin, Keşf ez-zunûn adlı eseriyle İslam dünyasının en değerli kitaplarını tanıtmış, Cihannüma adlı eseriyle Osmanlı coğrafyacılığında yeni bir çığır açmıştır.
-
İyi bir gözlemci, çağını anlamaya çalışan, realist görüşe sahip bir aydın ve fikir adamı olmuştur. Örneğin, Tuhfetü’l-Kibar fi Esfari’l-Bihar adlı eserinde Osmanlı denizciliğinin tarihini anlatırken, son zamanlarda denizlerde uğranılan başarısızlıkları giderme yolundaki öğütlerini de sıralamıştır.
-
İslam medeniyetinde ve Osmanlı İmparatorluğu’nda görülen ilmî ve fikrî durgunluğu uzun uzadıya tartışmış ve öz eleştirilerde bulunmuştur. Örneğin, Mizanü’l-Hak fi İhtiyari’l-Ehak adlı eserinde medrese öğreniminin eksikliklerini ve pozitif bilimlerin ihmal edilmesini eleştirmiş, ilim ve din arasındaki uyumu savunmuştur.
