Miri arazi, kelime anlamı olarak “hükümetin, hazinenin malı olan” anlamına gelir. Günümüzde de devlet arazisi olarak kullanılır. Yani miri arazilerin maliki devlettir. Miri arazi, Osmanlı Devleti’nde vergilerin ve bu vergileri verenlerin ismen tespiti için değişik dönemlerde farklı şehirlerde gerçekleştirilen sayımları ve bu sayımların kaydedildiği defterleri ifade eder. Miri arazi, Osmanlı Devleti’nin maliye teşkilatının ve tımar sisteminin temelini oluştururdu. Miri arazide intifa hakkına gerçek veya tüzel kişiler sahip olabilir. Miri arazide, intifa süresi boyunca devlet intifa hakkını verdiği araziyi kullanamaz.
Miri arazide gerçek veya tüzel kişinin hakları şunlardır:
-
Arazi’yi kullanma
-
Tüketme
-
Ondan yararlanma
Miri arazi çeşitleri ise şunlardır:
-
Havass-ı Hümayun: Bu toprakların geliri devlet hazinesine giderdi.
-
Paşmaklık: Padişahların kızlarına, annelerine ve ailelerine ayrılan topraklardır.
-
Malikane: Devlet adamlarına hizmetleri sebebiyle mülk olarak verilen topraklardır.
-
Yurtluk: Sınır boylarını bekleyen asker ailelerine verilirdi.
-
Ocaklık: Kale muhafızlarına ve tersane giderlerine ayrılmıştır.
-
Mukataa: Gelirleri doğrudan hazineye ayrılan topraklardı.
-
Metru: Devlete ait olan bu topraklar bir ya da birden fazla köyün yararlanması için temin edilmiş olan topraklara verilen isimdir.
-
Vakıf: Bu toprakların gelirleri medrese, hastane, cami, bedesten gibi hayır kurumları için harcanıyordu.
-
Mevat: İşlenmemiş veya terk edilmiş olan topraklara verilen isimdir.
