Ozon tabakası, Dünya’yı Güneş’ten gelen zararlı ultraviyole ışınlarından koruyan bir gaz katmanıdır. Ozon tabakasının delinmesi, ozon moleküllerinin büyük ölçüde azalması ve bozulması anlamına gelir.
Ozon tabakasının delinmesine neden olan başlıca faktörler şunlardır:
-
Kloroflorokarbonlar (CFC’ler): CFC’ler, soğutucu, temizleyici, köpük üretimi gibi endüstriyel alanlarda kullanılan kimyasal maddelerdir. CFC’ler atmosfere salındığında stratosfere kadar ulaşabilir ve burada Güneş ışığı ile parçalanarak klor atomları serbest bırakabilir. Klor atomları, ozon molekülleri ile reaksiyona girerek ozonu yok eder.
-
Hidrokloroflorokarbonlar (HCFC’ler): HCFC’ler, CFC’lerin yerine kullanılmaya başlanan alternatif kimyasal maddelerdir. HCFC’ler de atmosfere salındığında ozon tabakasına zarar verir ancak CFC’lere göre daha az etkilidir.
-
Halonlar: Halonlar, yangın söndürme sistemlerinde kullanılan kimyasal maddelerdir. Halonlar da atmosfere salındığında brom atomları serbest bırakır. Brom atomları da klor atomları gibi ozon molekülleri ile reaksiyona girerek ozonu yok eder.
-
Metilkloroform: Metilkloroform, endüstriyel temizleme ve çözücü olarak kullanılan bir kimyasal maddedir. Metilkloroform da atmosfere salındığında klor atomları serbest bırakır ve ozon tabakasına zarar verir.
-
Metilbromürasit: Metilbromürasit, tarımda böcek ilacı olarak kullanılan bir kimyasal maddedir. Metilbromürasit de atmosfere salındığında brom atomları serbest bırakır ve ozon tabakasına zarar verir.
Ozon tabakasının delinmesi, Dünya’nın iklimini, canlılığını ve insan sağlığını olumsuz etkiler. Ozon tabakasının delinmesinin önlenmesi için 1987 yılında Montreal Protokolü imzalanmıştır. Bu protokol ile ozon tabakasına zarar veren kimyasal maddelerin üretimi ve kullanımı yasaklanmıştır. Bu sayede ozon tabakasının incelmesi durdurulmuş ve kısmen iyileştirilmiştir.
