Nesir, edebiyatta kafiye, vezin gibi koşullara bağlı olmayan, düz ve serbest bir anlatım yoludur. Arapça kökenli olan “nesr” sözcüğü “yayma, dağıtma, saçma” anlamına gelir ve Türkçede “düzyazı” olarak karşılık bulur. Nesirde amaç, düşünceleri veya duyguları açık ve doğru bir şekilde ifade etmektir. Edebi nesirde ise, anlatımı etkili kılmak adına çeşitli anlatım teknikleri geliştirilmiştir.
Nesirin özellikleri şunlardır:
-
Dil kurallarına uygunluk: Nesir, dil kurallarına uygun bir şekilde yazılır ve en küçük anlatım birimi cümledir.
-
Anlatımın serbestliği: Şiirin aksine, nesirde ölçü ve kafiye gibi biçimsel özelliklere bağlı kalınmaz.
-
Çeşitlilik: Nesir, öykü, roman, tiyatro, mektup, gezi, deneme, biyografi, eleştiri, günlük, anı ve söylev gibi birçok edebi türü kapsar.
-
Anlaşılırlık: Nesirde düşünceler ve duygular, okuyucunun kolayca anlayabileceği bir şekilde ifade edilir.
-
Gerçekçilik: Nesirde, nesne ve olayların gerçek yönleriyle anlatılması esastır.
Divan edebiyatında nesir, “inşa” olarak adlandırılır ve “münşi” denilen yazarlar tarafından kaleme alınır. Divan edebiyatındaki nesir, dil, konu ve tür yönünden Arap ve İran edebiyatlarının etkisindedir ve genellikle dini-ahlaki konuları işler. Nesir, “sade nesir” ve “süslü nesir” olmak üzere iki ana kola ayrılır:
-
Sade Nesir: Konuşma dilinde yazılan, açık ve tabii bir dille ifade edilen nesirdir.
-
Süslü Nesir: Arapça, Farsça sözcük ve tamlamalarla yüklü, söz ve anlam sanatlarıyla dolu, bağlaçlarla uzayıp giden cümlelerle örülmüş, güç anlaşılır bir nesirdir.
