Yaban kitabının özeti şöyle olabilir:
Yaban, Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun 1932 yılında yazdığı, Kurtuluş Savaşı döneminde geçen bir romandır. Romanın baş kahramanı Ahmet Celal, savaşta kolunu kaybetmiş, modern bir yedek subaydır. İstanbul’un işgalinden sonra emir eri Mehmet Ali’nin davetiyle Anadolu’da bir köye yerleşir. Ancak köy halkı Ahmet Celal’i yabancı ve farklı görür, ona “yaban” der. Ahmet Celal, köylülerin cehaleti, gelenekleri, çıkarları ve milli mücadeleye karşı ilgisizliği ile karşılaşır. Köylülerle arasında kültürel ve ideolojik bir uçurum vardır. Ahmet Celal, köylüleri eğitmeye ve milli bilinç aşılamaya çalışır, ancak başarılı olamaz. Roman, Ahmet Celal’in köydeki hayatını anı-günlük biçiminde anlatır. Romanın sonunda Ahmet Celal, köyden ayrılırken köylülerin kendisine saldırdığını görür ve hayal kırıklığına uğrar.
Yaban romanı, Türk edebiyatında aydın-halk çatışmasını ve milli mücadele ruhunu ele alan önemli bir eserdir.
