Mevlana, 13. yüzyılda yaşamış bir Müslüman veli ve Anadolu mutasavvıfıdır. Dünyada şiirleri ve hikmetli sözleriyle tanınan Mevlana, birçok dile çevrilmiş ve farklı kültürlerden insanlara ilham vermiştir. Mevlana, batıda Rumi olarak bilinir ve ABD’de en çok satan şair olarak nitelendirilir.
Mevlana’nın asıl adı Muhammed Celaleddin’dir. Doğum yeri Afganistan’da Belh şehridir. Annesi Mümine Hatun, babası ise Belh’in önemli alimlerinden Bahaeddin Veled’dir. Mevlana, babasıyla birlikte Belh’ten göç ederek Anadolu Selçuklu Devleti’nin başkenti Konya’ya yerleşmiştir. Burada Şems-i Tebrizi ile tanışmış ve onunla yakın bir dostluk kurmuştur. Mevlana, 17 Aralık 1273 tarihinde Konya’da vefat etmiştir. Mezarı Konya’daki Mevlana Müzesi’nde bulunmaktadır.
Mevlana, eserlerini çoğunlukla Farsça yazmıştır. En önemli eseri Mesnevi’dir. Mesnevi, Fars edebiyatının en büyük şiirlerinden biri olarak kabul edilir. Mesnevi, tasavvufi öğretileri, hikayeleri ve nasihatleri içeren altı ciltlik bir eserdir. Mevlana’nın diğer eserleri arasında Divan-ı Kebir, Fihi Ma Fih, Mecalis-i Seba ve Mektubat sayılabilir
Mevlana, hoşgörü, barış ve sevginin sembolü olarak yüzyıllar boyu saygı görmüştür. Sözleri günümüzde de insanlara rehberlik etmektedir. Mevlana’nın dikkat çeken bazı sözleri şunlardır:
-
Dün dünde kaldı cancağızım, bugün yeni şeyler söylemek lazım.
-
Ne olursan ol yine gel.
-
Herkesin senin gibi düşünmesini beklersen, hep hayal kırıklığına uğrarsın.
-
Aşkın bittiği yerde nefret başlar.
-
Gönül ne kahve ister ne kahvehane; gönül sohbet ister kahve bahane.
-
Sen ne ararsan kendinde ara; aradığın ne ise o sensin zaten.
Mevlana’nın eserleri şunlardır :
Mevlana, Farsça, Arapça, Türkçe ve Rumca dillerinde şiirler yazmış ve tasavvufi öğretilerini anlatmış bir mutasavvıftır. Mevlana’nın en önemli eserleri şunlardır:
-
Mesnevi: Mevlana’nın en meşhur eseridir. Farsça olarak aruz vezniyle yazılmış 25.618 beyitten oluşan bir kitaptır. Fabl türünde hikmetli öyküler mesnevi şeklinde yazılmıştır. Mesnevi, tasavvufi fikir ve düşüncelerini hikâyelerden hareketle anlatmıştır.
-
Divan-ı Kebir: Mevlana’nın çeşitli konularda söylediği şiirlerin tamamı bu divanda yer almaktadır. Eserin dili Farsçadır, içinde az sayıda Arapça, Türkçe ve Rumca şiir de yer almaktadır. Divan-ı Kebir 40.380 beyitten oluşan gazel ve rubailerden meydana gelmiştir.
-
Mektubat: Mevlana’nın başta Selçuklu hükümdarlarına ve devrin ileri gelenlerine öğüt vermek, kendisine sorulan dinî ve ilmî konularda açıklayıcı bilgiler vermek için yazdığı 147 adet mektuptur.
-
Fihi Ma Fih: Mevlana’nın çeşitli meclislerde yaptığı sohbetlerin, oğlu Sultan Veled tarafından toplanması ile meydana gelmiştir.
-
Mecalis-i Seb’a: Yedi Meclis anlamına gelen eser, Mevlana’nın yedi sohbetinin not edilmesinden meydana gelmiştir.
