Manda ve himayeyi savunan cemiyetler, Kurtuluş Savaşı öncesinde ve esnasında Türk milletinin bağımsızlık mücadelesine karşı çıkan zararlı cemiyetlerdir. Bu cemiyetler, İngiliz veya Amerikan mandasını kabul ederek, Türkiye’nin bağımsızlığını kaybetmesini istemişlerdir.
Manda ve himayeyi savunan cemiyetlerin tam listesi şöyledir:
-
İngiliz Muhipleri Cemiyeti: İngiliz mandasını savunan ve İngilizlerden maddi destek alan bir cemiyet.
-
Wilson Prensipleri Cemiyeti: Amerikan mandasını savunan ve Wilson’un 14 prensibine dayanan bir cemiyet.
-
Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası: İstanbul hükümetinin uzantısı olarak Anadolu’da manda fikrini yaymaya çalışan bir cemiyet.
-
İslam Teali Cemiyeti: İslam birliği fikrini savunarak Türk milliyetçiliğine karşı çıkan ve manda fikrine sıcak bakan bir cemiyet.
-
Kürt Teali Cemiyeti: Kürt milliyetçiliğini savunarak Türkiye’nin bölünmesini isteyen ve manda fikrini destekleyen bir cemiyet.
-
Mavri Mira Cemiyeti: Ermeni milliyetçiliğini savunarak Türkiye’nin bölünmesini isteyen ve manda fikrini destekleyen bir cemiyet.
-
Etnik-i Eterya: Yunan milliyetçiliğini savunarak Türkiye’nin bölünmesini isteyen ve manda fikrini destekleyen bir cemiyet.
-
Pontus Rum Cemiyeti: Rum milliyetçiliğini savunarak Türkiye’nin bölünmesini isteyen ve manda fikrini destekleyen bir cemiyet.
-
Kardos Cemiyeti: Gürcü milliyetçiliğini savunarak Türkiye’nin bölünmesini isteyen ve manda fikrini destekleyen bir cemiyet.
-
Taşnak ve Hınçak Komitaları: Ermeni milliyetçiliğini savunarak Türkiye’nin bölünmesini isteyen ve manda fikrini destekleyen iki cemiyet.
-
Alyans İsralit ve Makabi Cemiyeti: Yahudi milliyetçiliğini savunarak Türkiye’nin bölünmesini isteyen ve manda fikrini destekleyen iki cemiyet.
