Hitler’in güçlenmesinin temel nedenleri arasında şunlar sayılabilir:
-
I. Dünya Savaşı’nın sonuçları: Almanya, I. Dünya Savaşı’nda yenilmiş ve Versay Antlaşması ile ağır şartlar altına girmişti. Almanya, toprak kaybı, savaş tazminatı, silahsızlanma ve savaş suçlusu ilan edilme gibi yükümlülüklerle karşı karşıya kaldı. Bu durum, Alman halkında milliyetçilik, intikam ve mağduriyet duygularını körükledi. Ayrıca, Alman ekonomisi büyük bir krize girdi ve enflasyon, işsizlik ve yoksulluk arttı. Bu koşullar, Hitler’in milliyetçi ve ırkçı söylemlerine halkın ilgi duymasına neden oldu.
-
Weimar Cumhuriyeti’nin zayıflığı: Almanya, I. Dünya Savaşı’ndan sonra demokratik bir rejim olan Weimar Cumhuriyeti’ni kurdu. Ancak bu rejim, pek çok sorunla karşılaştı. Weimar Cumhuriyeti, hem iç hem de dış muhalefetle mücadele etmek zorunda kaldı. İçeride, komünistler, monarşistler, faşistler gibi farklı ideolojilerden gelen gruplar rejimi devirmeye çalıştı. Dışarıda ise, müttefik devletler Almanya’yı baskı altında tuttu. Weimar Cumhuriyeti’nin siyasi sistemi de istikrarsızdı. Çok partili parlamenter sistem, hükûmetleri kısa ömürlü ve zayıf kılıyordu. Bu durum, Hitler’in güçlü bir liderlik vaat eden propagandasına halkın inanmasına neden oldu.
-
Nasyonal Sosyalist Parti’nin örgütlenmesi: Hitler, 1919’da katıldığı Alman İşçi Partisi’ni 1920’de Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi’ne (NSDAP) dönüştürdü ve 1921’de parti başkanlığına seçildi. Hitler, partiyi disiplinli ve hiyerarşik bir şekilde örgütledi. Partinin gençlik, kadın, öğrenci gibi farklı kesimlere yönelik kollarını kurdu. Partinin silahlı kanadı olan SA (Sturmabteilung) ve SS (Schutzstaffel) gibi örgütleri oluşturdu. Partinin sembolü olarak gamalı haçı seçti. Partinin ideolojisini belirleyen 25 maddelik bir program hazırladı. Bu programda, Almanya’nın Versay Antlaşması’nın şartlarını reddetmesi, Alman ulusunun üstünlüğü ve genişlemesi, Yahudi ve diğer ırkların ayrım görmesi gibi hususlar yer aldı.
-
Propaganda ve karizma: Hitler, güçlenmesinde propaganda ve karizmasından büyük ölçüde yararlandı. Hitler, etkili bir hatip olarak tanınıyordu. Halka hitap ettiği mitinglerde coşkulu ve heyecanlı bir üslup kullanarak halkın duygularına hitap ediyordu. Hitler’in konuşmalarını organize eden Joseph Goebbels ise partinin propaganda bakanlığını yürütüyordu. Goebbels, radyo, gazete, film, afiş gibi kitle iletişim araçlarını etkin bir şekilde kullanarak partinin mesajlarını yayıyordu. Goebbels, Hitler’i Alman halkının kurtarıcısı ve lideri olarak göstermeye çalışıyordu. Hitler’in karizmatik imajı, halkın ona bağlılığını artırıyordu.
-
Siyasi manevralar ve şans: Hitler, güçlenmesinde siyasi manevralar ve şans faktörlerinden de faydalandı. Hitler, 1923’te yaptığı bir darbe girişiminden sonra tutuklandı ve hapse atıldı. Ancak bu süreçte yazdığı Mein Kampf (Kavgam) adlı kitabıyla ün kazandı. Hapisten çıktıktan sonra partisini yeniden yapılandırdı ve seçimlere katıldı. 1930’da yapılan seçimlerde partisi 107 milletvekili çıkardı. 1932’de yapılan seçimlerde ise partisi 230 milletvekili çıkardı ve en büyük parti oldu. Hitler, cumhurbaşkanlığına aday oldu ancak Paul von Hindenburg’a yenildi. Ancak Hindenburg’un yaşlı ve hasta olması, Hitler’in şansını artırdı. Hitler, muhafazakâr siyasetçilerle ittifak kurarak onları kandırdı. 1933’te Hindenburg tarafından şansölye olarak atandı. Ardından Reichstag yangını bahanesiyle olağanüstü hal ilan etti ve muhalifleri bastırdı. Yetki Kanunu ile parlamentonun yetkilerini aldı ve diktatörlüğünü ilan etti.
Özetle, Adolf Hitler’in Almanya’da kısa sürede güçlenmesini, I. Dünya Savaşı’nın sonuçları, Weimar Cumhuriyeti’nin zayıflığı, Nasyonal Sosyalist Parti’nin örgütlenmesi, propaganda ve karizma, siyasi manevralar ve şans gibi faktörlerle açıklayabiliriz
