Mustafa Kemal’in Balkanlar’da yetişmesinin fikir hayatına etkisi, hem olumlu hem de olumsuz yönde olmuştur. Olumlu yönde, Mustafa Kemal Balkanlar’da çeşitli kültürlerle tanışmış, farklı diller öğrenmiş, Avrupa medeniyetini yakından görmüş ve Osmanlı Devleti’nin modernleşme çabalarına katılmıştır. Mustafa Kemal, Balkanlar’da görev yaptığı sırada, Fransız Devrimi’nin etkisiyle ortaya çıkan milliyetçilik, özgürlük ve cumhuriyetçilik gibi fikirleri benimsemiş, Osmanlı Devleti’nin ıslahat ve yenilik hareketlerine destek vermiştir. Mustafa Kemal, Balkanlar’da tanıştığı İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin üyesi olmuş, Osmanlı Devleti’nin siyasi ve askeri yönetimine katılmıştır.
Olumsuz yönde ise, Mustafa Kemal Balkanlar’da yaşadığı acı tecrübelerden dolayı, Osmanlı Devleti’ne karşı güvensizlik ve hayal kırıklığı duymuştur. Mustafa Kemal, Balkan Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin büyük bir hezimete uğramasına tanık olmuş, Rumeli topraklarının büyük bir kısmının elden çıkmasına engel olamamıştır. Mustafa Kemal, Osmanlı Devleti’nin Balkanlar’daki Müslüman halkları koruyamadığını, bölgedeki milliyetçi akımların baskısı altında bıraktığını görmüştür. Mustafa Kemal, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin iktidara geldikten sonra yaptığı yanlış politikaları eleştirmiş, cemiyetin despotlaştığını ve halkın iradesini yok saydığını söylemiştir.
Bu etkiler sonucunda, Mustafa Kemal’in fikir hayatında önemli bir dönüşüm yaşanmıştır. Mustafa Kemal, Osmanlı Devleti’nin yıkılacağını anlamış, Türk milletinin bağımsızlığını savunmak için yeni bir devlet kurma fikrini geliştirmiştir. Mustafa Kemal, Türk milliyetçiliği, laiklik ve cumhuriyetçilik gibi ilkeleri benimsemiş, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu olmuştur. Mustafa Kemal’in Balkanlar’da yetişmesi, onun hem Osmanlı Devleti’ne hem de Türkiye Cumhuriyeti’ne büyük hizmetler vermesini sağlamıştır.
