Mustafa Kemal, 1913-1915 yılları arasında Sofya’da ataşemiliter olarak görev yapmıştır. Bu dönem, onun fikir hayatında önemli bir dönüm noktası olmuştur. Çünkü Sofya’da bulunduğu günlerde, hem Bulgaristan’ın hem de diğer Balkan ülkelerinin siyasi, askeri, ekonomik, toplumsal ve kültürel durumlarını yakından tanımış ve onlardan dersler çıkarmıştır. Sofya’da edindiği izlenimler ve tecrübeler, onun daha sonra millî mücadele ve cumhuriyetin kuruluşunda uygulayacağı fikir ve politikaların şekillenmesinde etkili olmuştur.
Sofya’da bulunduğu günlerin Mustafa Kemal’in fikir hayatına etkileri şöyle sıralanabilir:
-
Dünyayı tanımak ve takip etmek: Mustafa Kemal, dünyada olup biten gelişmelerden haberdar olmak ve dünyanın farklı kültürlerini tanımak için yabancı dil öğrenmeye önem vermiştir. Özellikle Fransızca, o dönemde bilim, sanat, edebiyat ve siyaset alanlarında yaygın olarak kullanılan bir dildi. Mustafa Kemal, Fransızca sayesinde bu alanlardaki eserleri okuyabilmiş ve fikirlerinden yararlanabilmiştir. Ayrıca, Bulgar Meclisi’nin toplantılarına katılarak demokratik sistemin işleyişi ile ilgili gözlemlerde bulunmuştur.
-
Askerî eğitim ve kariyer geliştirmek: Mustafa Kemal, askerlik mesleğini seçtiği için askerî eğitim almak ve askerî strateji geliştirmek için yabancı dil öğrenmeye ihtiyaç duymuştur. Özellikle Almanca, o dönemde askerî alanda en ileri olan bir dildi. Mustafa Kemal, Almanca sayesinde Alman ordusunun taktik ve tekniklerini öğrenebilmiş ve Türk ordusuna uyarlayabilmiştir. Ayrıca, Bulgar komutanlarla yakın ilişkiler kurarak Bulgaristan ve Bulgar ordusu hakkında önemli bilgilere ulaşmıştır.
-
Diplomatik ilişkiler kurmak ve sürdürmek: Mustafa Kemal, millî mücadele ve cumhuriyetin kuruluşu sürecinde Türkiye’nin uluslararası alanda haklarını savunmak ve dostluklar kurmak için yabancı dil öğrenmeye mecbur kalmıştır. Özellikle İngilizce, o dönemde uluslararası ilişkilerde en çok kullanılan bir dildi. Mustafa Kemal, İngilizce sayesinde İtilaf Devletleri ile müzakere edebilmiş ve Lozan Antlaşması’nı imzalayabilmiştir. Ayrıca, Türk asıllı Bulgar milletvekilleriyle kurduğu dostluklarla Bulgar siyasi hayatını daha yakından takip etmiştir.
Mustafa Kemal’in yabancı dil öğrenmesi, onun vizyonunu genişletmiş, bilgisini artırmış ve başarılarını sağlamıştır. Onun bu konudaki sözü şöyledir: "Yabancı dil bilmek, insanın ufuklarını açar."
