Karbon ayak izi, bir bireyin, ailenin, kurumun veya ülkenin sürdürdüğü faaliyetler sonucunda atmosfere salınan sera gazlarının karbondioksit cinsinden karşılığıdır. Karbon ayak izini oluşturan unsurlar söz konusu olduğunda, öncelikle endüstriyel faaliyetler ve enerji tüketimi akla gelir. Hâlbuki hayvan yetiştiriciliği, atık maddeler ve gündelik sorumlulukları hızlıca yapmak amacıyla edinilen alışkanlıklar da karbon ayak izi oluşumunun en önemli nedenleri arasındadır.
Karbon ayak izi, emisyon kaynağına bağlı olarak iki farklı alt kategoriye ayrılır. Bu kategoriler, birincil (doğrudan) ve ikincil (dolaylı) karbon ayak izi ismiyle anılır.
-
Birincil karbon ayak izi, gündelik ihtiyaçların karşılanması esnasında yapılan enerji tüketimi sonucu açığa çıkan emisyon değerlerini ifade eder. Örneğin araba ve uçak gibi ulaşım araçlarında kullanılan fosil yakıtların yanmasıyla açığa çıkan karbondioksit miktarı doğrudan (birincil) karbon ayak izi kategorisine girer.
-
İkincil karbon ayak izi ise plastik başta olmak üzere kullandığımız ürünlerin imalatından geri dönüşümlerine kadarki süreçte atmosfere salınan karbondioksit miktarının ölçüsüdür. Dolaylı karbon ayak izi olarak da adlandırılan bu kategorideki faaliyetler, büyük oranda endüstriyel kaynaklıdır.
Karbon ayak izinin azaltılması, küresel ısınma ve iklim değişikliği gibi sorunların önlenmesi için çok önemlidir. Bu konuda bireysel olarak yapabileceğimiz bazı şeyler şunlardır:
-
Mümkünse güneş, rüzgar enerjisi gibi yenilenebilir enerji kaynakları, tasarruflu ampul vb. kullanarak elektrik kullanımını; güneş enerjisi kullanarak doğalgaz kullanımını azaltabiliriz.
-
Ağaçlandırma çalışmalarına katkıda bulunarak dikilen her ağaç için yılda 12 kg karbondioksit emilimi sağlayabiliriz.
-
Ev, okul ve iş yerlerindeki çöplerimizi geri dönüşüm kutularına atarak, emisyon oluşumunu önleyebiliriz.
-
İhtiyaçlarımızı karşılarken önceliğimizi geri dönüştürülebilir, daha yeşil ürünlerden yana kullanarak çevreye katkıda bulunabiliriz. Alacağımız elektronik aletleri A Sınıfı enerji tüketimi olanlardan tercih ederek doğayı koruyabiliriz.
-
Toplu taşıma araçlarını kullanarak hatta araç yerine yürüyerek veya bisiklete binerek emisyonların azalmasına yardımcı olabiliriz.
-
Uçakların kalkış ve inişlerdeki mil başına yakıt tüketimleri normal seyir halindekinden çok daha yüksek olduğu için mümkün olduğunca direk uçuşları tercih etmeliyiz.
-
Günlük hayattaki ulaşım ve ısınma ihtiyaçlarımız için temiz yakıtları tercih edebiliriz. Mümkünse fosil yakıtlı araçlar yerine elektrikli ve hibrid araçlar tercih edip, ısınma için de yakıt tercihimizi doğalgazdan yana kullanabiliriz.
