TBMM’ye karşı çıkarılan ayaklanmalar, Millî Mücadele döneminde Anadolu’da çeşitli bölgelerde ve sebeplerle ortaya çıkan isyan hareketleridir. Bu ayaklanmalar, TBMM’nin meşruiyetini, otoritesini ve hedeflerini tanımayan veya tehdit eden gruplar tarafından başlatılmıştır. Bu ayaklanmalar, Millî Mücadele’nin en zorlu ve sıkıntılı dönemini oluşturmuştur.
Bu ayaklanmaları dört grupta toplamak mümkündür:
-
Doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından çıkarılan ayaklanmalar: Bu ayaklanmaların amacı, halifeyi ve padişahı Anadolu hareketine karşı korumak ve TBMM’yi ortadan kaldırmaktır. Bu ayaklanmalara örnek olarak Anzavur Ayaklanması ve Kuva-yı İnzibatiye (Hilafet Ordusu) Ayaklanması verilebilir.
-
İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri tarafından desteklenen ayaklanmalar: Bu ayaklanmaların amacı, TBMM’yi zayıflatmak ve bölgeyi İtilaf Devletleri’nin etkisi altına almak veya tampon bölge oluşturmaktır. Bu ayaklanmalara örnek olarak Konya Ayaklanması, Yozgat Ayaklanması, Afyon Ayaklanması ve Çerkez Ethem Ayaklanması verilebilir.
-
Azınlıklar tarafından çıkarılan ayaklanmalar: Bu ayaklanmaların amacı, ülke bütünlüğünü parçalayarak bağımsız devletler kurmak veya İtilaf Devletleri’ne katılmaktır. Bu ayaklanmalara örnek olarak Pontus Rum Ayaklanması, Ermeni Ayaklanması ve Kürt Ayaklanması verilebilir.
-
Eski Kuva-yi Milliyeciler tarafından çıkarılan ayaklanmalar: Bu ayaklanmaların amacı, düzenli ordu kurulmasına karşı çıkarak TBMM’nin otoritesine boyun eğmemektir. Bu ayaklanmalara örnek olarak Demirci Mehmet Efe Ayaklanması, Kuvay-ı Seyyare Ayaklanması ve Delibaş Ayaklanması verilebilir.
