İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri'nin kışkırtmalarıyla çıkan ayaklanmalar, Kurtuluş Savaşı sırasında Anadolu'da yaşanan iç karışıklıklardır. Bu ayaklanmaların temel nedenleri şunlardır:
-
İstanbul Hükümeti'nin Çabaları:
-
İstanbul'daki Osmanlı Hükümeti, Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarının başlattığı Milli Mücadele'yi engellemek için çeşitli girişimlerde bulunmuştur.
-
Şeyhülislam'dan Milli Mücadele'nin aleyhinde fetvalar yayınlatmış ve bunları Anadolu'ya dağıtmıştır.
-
Anzavur ve Kuvâ-yi İnzibâtiye gibi isyancı güçleri destekleyerek Milli Mücadele'yi içten zayıflatmaya çalışmıştır.
-
İtilaf Devletleri'nin Çıkarları:
-
İtilaf Devletleri, Anadolu'daki karışıklıklardan faydalanarak işgallerini kolaylaştırmayı ve derinleştirmeyi amaçlamıştır.
-
Milli Mücadele'yi baltalamak ve Türk halkını birbirine düşürmek için isyancıları maddi ve manevi olarak desteklemişlerdir.
Bu kışkırtmalar sonucunda Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde birçok ayaklanma çıkmıştır. Bunlardan bazıları şunlardır:
-
Ahmet Anzavur Ayaklanması:
-
Balıkesir ve çevresinde etkili olmuştur.
-
İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri tarafından desteklenmiştir.
-
Kuvâ-yi İnzibâtiye (Halifelik Ordusu) Ayaklanması:
-
İzmit ve çevresinde etkili olmuştur.
-
İstanbul Hükümeti tarafından doğrudan desteklenmiştir.
-
Konya Ayaklanması:
-
Konya ve çevresinde etkili olmuştur.
-
Dini motifler kullanılarak kışkırtılmıştır.
-
Yozgat Ayaklanması:
-
Yozgat ve çevresinde etkili olmuştur.
-
Yerel güçlerin çekişmeleri ve kışkırtmalar etkili olmuştur.
-
Milli Aşireti Ayaklanması:
-
Güneydoğu Anadolu bölgesinde etkili olmuştur.
-
Fransızlar tarafından desteklenmiştir.
-
Pontus Ayaklanması:
-
Karadeniz bölgesinde etkili olmuştur.
-
Yunanistan ve İtilaf Devletleri tarafından desteklenmiştir.
Bu ayaklanmalar, Milli Mücadele'nin seyrini olumsuz etkilemiş, ancak Türk ordusu ve milis güçleri tarafından bastırılmıştır.
