Çifthane sistemi, Osmanlı Devleti’nin klasik döneminde Anadolu ve Rumeli’de kırsal ekonominin organizasyonunu açıklamak için kullanılan bir kavramsallaştırmadır. Çifthane sisteminde; ailenin emeği, bir çift öküz ve işlenen arazi bir üretim birimi ve dolayısıyla bir mali birim oluştururdu. Üretici konumda olan hane vergilendirmede esas sayılırdı. Çiftçinin elindeki araziyi satması, hibe veya vakfetmesi yasaktı.
Çifthane sisteminin bozulması ise şu gibi sonuçlar doğurabilirdi:
-
Kırsal nüfusun azalması ve şehirlere göç etmesi,
-
Tarımsal üretimin düşmesi ve mal darlığına yol açması,
-
Devletin vergi gelirlerinin azalması ve mali krizlere girmesi,
-
Toprakların büyük toprak sahipleri tarafından ele geçirilmesi ve feodalizmin ortaya çıkması,
-
Köylülerin topraksızlaşması ve yoksullaşması,
-
Sosyal adaletin bozulması ve halkın devlete olan güveninin azalması.
