Tek çenekli, çiçekli bitkilerin bir sınıfıdır. Tek çenekli bitkiler, tohumlarında tek bir embriyonik yaprak (çenek) içerirler. Bu yüzden “bir çenekliler” olarak da adlandırılırlar. Tek çenekli bitkiler, genellikle otsu ve tek yıllık bitkilerdir. Bazı palmiyeler gibi odunsu ve çok yıllık tek çenekli bitkiler de vardır.
Tek çenekli bitkilerin bazı özellikleri şunlardır:
-
İletim demetleri, gövde ve kökte dağınık şekilde bulunur. Sekonder kalınlaşma (enine büyüme) görülmez.
-
Yapraklar, ince uzun ve paralel damarlıdır. Yaprak sapı ve tabanı genellikle gelişmemiştir.
-
Kök sistemi, saçaklıdır. Ana kök gelişimi erken durur. Yan kökler gelişir.
-
Çiçek parçaları, genellikle üçlü veya üçün katları şeklindedir. Çanak yaprak ve taç yaprak farklılaşmaz.
Tek çenekli bitkilerin bazı örnekleri şunlardır:
-
Buğdaygiller: Ekonomik açıdan en önemli tek çenekli familyadır. Buğday, arpa, pirinç, yulaf, mısır gibi tahıl bitkileri bu familyaya aittir.
-
Zambakgiller: Süs bitkisi olarak yetiştirilen birçok türü içeren bir familyadır. Zambak, sümbül, lale, soğan, sarımsak gibi bitkiler bu familyaya aittir.
-
Palmiyegiller: Tropikal ve subtropikal bölgelerde yaygın olan bir familyadır. Hindistan cevizi, hurma, muz gibi meyve veren bitkiler bu familyaya aittir.
-
Orkideler: Çok sayıda türü olan ve genellikle epifit olarak yaşayan bir familyadır. Orkidelerin çiçekleri çok renkli ve değişik şekillerdedir.
