Substrat, biyokimyada enzimlerin tepkimelerinde işlenen maddelere verilen addır. Enzimler, vücuttaki biyokimyasal işleyişi hızlandıran proteinlerdir. Substratlar ise enzimlerin etkilediği maddelerdir. Substratlar, büyük veya küçük yapılı olabilirler. Enzimlerin tepkimelerinde; formülün ilk tarafında yer alan maddeler daima substrattır. Substratlar tepkimelerin sonunda daha büyük veya daha küçük ürünleri meydana getirebilirler.
Substratların örnekleri şunlardır:
-
Hidrojen peroksit: Katalaz enziminin substratıdır. Katalaz, hidrojen peroksiti su ve oksijene ayrıştırarak hücreleri korur. Reaksiyon şöyle gerçekleşir: 2 H 2 O 2 → 2 H 2 O + O 2.
-
Glikoz: Glikoliz adı verilen bir süreçte hekzokinaz enziminin substratıdır. Hekzokinaz, glikoza bir fosfat grubu ekleyerek glikoz-6-fosfatı oluşturur. Reaksiyon şöyle gerçekleşir: Glikoz + ATP → Glikoz-6-fosfat + ADP.
-
Laktoz: Laktoz intoleransı olan kişilerde laktaz enziminin eksikliği nedeniyle sindirilemeyen bir substrattır. Laktaz, laktozu glikoz ve galaktoza parçalar. Reaksiyon şöyle gerçekleşir: Laktoz + H 2 O → Glikoz + Galaktoz.
