Usturlap, astronomi ölçümlerinde kullanılmış tarihi bir ölçüm cihazıdır. Kullanım alanları arasında Güneş, Ay, gezegen ve yıldızın konumlarını belirlemek yer alır. Ayrıca yerel saatin ve İslam dininde namaz vakitleri usturlap sayesinde hesaplanıyordu. Usturlap kelimesi Arapça kökenli bir sözcüktür ve gök cisimlerinin yükseltisini ölçmekte kullanılır.
Usturlap cihazının keşfedilmesiyle ilgili tarihte çeşitli rivayetler ve eserler vardır. Bazı kaynaklara göre ilk olarak milattan önce 240 senesinde Apollonios ve Hipparkos tarafından keşfedildiği, Batlamyus tarafından kullanıldığı ve Philoponos’un altıncı yüzyılın ilk yarısında bu aletten bahsettiği bilinmektedir. Diğer kaynaklara göre ise usturlabı ilk bulan Abbasi devri astronomi alimlerinden İbrahim el-Fezari olarak geçmektedir. Tarihte mekanik saatin temeli Şamin ve Ez-Zerkali tarafından usturlap aracının geliştirilerek ortaya atılması olmuştur. Biruni isimli alim ise yıldızların yerini bir çark ile belirleyen mekanik usturlap araçları geliştirmiştir.
