Bir konu, sorun, durum, vb. problem oluşturan hâllerde; çözüm için kapsamlı olacak biçimde derinlemesine inceleme, analiz etme, eleştirel bakma, konuyla ilgili olan her bağıntıyı ayrıntılı olarak düşünme ve ifade etmedir. Örneğin, size bir arkadaşınız abartılı ve uçuk olduğunu düşündüğünüz bir öykü anlatıp sizden buna inanmanızı istediğinde iki klasik davranış sergilersiniz. Birincisi; hiç düşünmeden duyduğunuz her şeyi jest ve mimiklerinizle eşlik ederek kabul etmek, ikincisi ise jest ve mimiklerinizle eşlik etmeksizin daha dikkatli bir tavırla aktif bir dinleme yapmaktır. Söylenenlerin büyüklük, mekân ve zaman ilgileri bakımından olaylar arasındaki ilişkileri tutarlı ve akılcı bir bütünlük sergileyip sergilemediğini aktif bir dinleme yaparken ortaya koyabilirsiniz. Bu özellikleri gözeterek yapacağınız dinleme sizi karşınızdaki insanın aldatmasına fırsat vermeden doğruya ulaştıracaktır. Bu basit dinleme örneğinde görüldüğü gibi sergilenen doğru tavrı çok daha karmaşık, anlaşılması zor hâllerde de küçük birkaç değişiklik ve bilgi takviyesiyle rahatlıkla uygulayabilirsiniz.
