Büyüme hormonu (STH), vücuttaki büyümeyi kontrol eden bir hormondur. Hipofiz bezi tarafından üretilir ve çocuklarda uzamayı, kas kütlesinin artmasını ve vücut yağının azalmasını sağlar. Büyüme hormonu, vücut hücrelerinin büyümesi, yenilenmesi ve gelişmesi için gerekli olan enerjiyi sağlar. Ayrıca, yağ ve kas dokusunun yapısını etkileyerek, vücut kompozisyonunu değiştirir.
Büyüme hormonu salgısı çocuklukta yükselir ve ergenlik döneminde en yüksek seviyeye gelir. Yetişkinlik döneminde azalmaya başlayan büyüme hormonu, orta yaşlarda daha da düşer. Büyüme hormonunun salınımı inişli çıkışlıdır ve cinsiyet, yaş, protein ve kan değerleri, uyku-uyanıklık durumu ve fiziksel aktivite gibi faktörlere göre değişkenlik gösterir.
Büyüme hormonunun eksikliği veya fazlalığı, vücutta çeşitli sorunlara neden olabilir. Büyüme hormonu eksikliği, hipofiz bezi yeterli miktarda büyüme hormonu salgılamadığı zaman görülür. Bu eksiklik doğumsal olabileceği gibi, yaşam boyunca herhangi bir zamanda travma, enfeksiyon, radyasyon terapisi veya beyindeki bir tümör sebebiyle de ortaya çıkabilir. Belirgin bir şekilde büyüme geriliği, kas gelişiminde yavaşlama, boy kısalığı gibi belirtiler ile kendini gösteren büyüme hormonu eksikliğinin farklı nedenleri vardır. Büyüme hormonu eksikliği tedavisinde, sentetik büyüme hormonu enjeksiyonları kullanılabilir.
Büyüme hormonu fazlalığı ise hipofiz bezinin aşırı miktarda büyüme hormonu salgılaması sonucu ortaya çıkar. Bu fazlalık genellikle hipofiz tümörlerine bağlıdır. Büyüme hormonu fazlalığı uzun kemik uçlarındaki epifiz plaklarının kapanmasından önce orantılı olarak aşırı büyümeye (devlik hastalığı), epifiz plaklarının kapanmasından sonra ise akromegali hastalığına neden olur. Akromegali hastalığında el, ayak, burun, çene gibi uzuvlar büyür ve kalp, karaciğer gibi organlar da etkilenir.
