Prolaktin (PRL), hipofiz bezi tarafından üretilen ve çeşitli işlevleri olan bir hormondur. Prolaktin, kadınlarda hamilelik ve emzirme dönemlerinde memelerin gelişmesini ve süt üretimini sağlar. Bu yüzden prolaktin halk arasında süt hormonu olarak da bilinir. Erkeklerde ise prolaktin, sperm üretimini ve cinsel işlevleri etkiler. Prolaktin ayrıca bağışıklık sistemi, su ve tuz dengesi, stres tepkisi ve iltihaplanma gibi süreçlerde de rol oynar.
Prolaktin hormonunun normal değeri kişiden kişiye değişebilir ve cinsiyete, yaşa, hormonal duruma ve diğer faktörlere bağlı olarak farklılık gösterebilir. Genel olarak, kadınlarda 2-29 ng/mL, erkeklerde ise 2-18 ng/mL olarak kabul edilir. Prolaktin seviyesi, gebelik, emzirme, stres, uyku, egzersiz, cinsel aktivite, ilaç kullanımı gibi durumlarda geçici olarak yükselebilir. Ancak bazen prolaktin seviyesi normalden fazla veya az olabilir. Bu durum çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilir.
Prolaktin yüksekliği (hiperprolaktinemi), daha sık görülen bir durumdur ve hipofiz bezindeki iyi huylu tümörler (prolaktinoma), hipofiz bezinin yetersiz çalışması (hipopituitarizm), böbrek yetmezliği, karaciğer sirozu, tiroid yetmezliği gibi hastalıkların belirtisi olabilir. Prolaktin yüksekliği belirtileri ise şunlardır:
-
Kadınlarda adet düzensizliği veya yokluğu
-
Memelerden süt gelmesi (galaktore)
-
Kısırlık
-
Cinsel istek azalması
-
Vajinal kuruluk
-
Erkeklerde meme büyümesi (jinekomasti)
-
Ereksiyon bozukluğu
-
Sperm sayısında azalma
-
Tüylenmede azalma
Prolaktin düşüklüğü (hipoprolaktinemi), daha nadir görülen bir durumdur ve hipofiz bezinin hasar görmesi veya ameliyat edilmesi sonucu ortaya çıkabilir. Prolaktin düşüklüğü belirtileri ise şunlardır:
-
Kadınlarda yetersiz süt üretimi
-
Yumurtlama bozukluğu
-
Erkeklerde erken boşalma
-
Ereksiyon bozukluğu
Prolaktin hormonu seviyesinin normal aralığında olması için doktorun önerilerine uygun olarak tedavi edilmesi gerekir. Tedavi yöntemi hastalığın nedenine ve şiddetine göre değişir. Genellikle ilaç tedavisi veya cerrahi tedavi uygulanabilir.
